LEIDS KERKENKRUIS BAARLIJKE NONSENS

Het was vanmorgen voorpaginanieuws in het Leidsch Dagblad: de kunsthistoricus Mark Laman deed de opzienbarende historische vondst dat  Utrecht niet langer de enige stad in ons land is met een Kerkenkruis, maar dat ook Leiden er een heeft. Verbindt de Hooglandse Kerk met de Pieterskerk, en de Marekerk met de Lodewijkskerk en je hebt een zogenaamd Kerkenkruis. Dat klopt, de tekening hierboven laat dat zien. Saillant detail: het kruispunt loopt precies langs het stadhuis. Dat kan toch geen toeval zijn, roept Laman. Toch wel, roept Tagrijn terug, lees maar verder.

Slordigheidjes
Men heeft zich vroeger altijd afgevraagd, waarom burgemeester Jacob van Broechoven in 1638 de Marekerk op zo’n lastige plek liet bouwen. Er moest veel bebouwing voor verdwijnen en het lag -zegt Laman dus – niet centraal in de nieuwe bebouwing. Dat laatste is al snel weerlegd. Het deel van Leiden ten noorden van de Haarlemmerstraat tot de Oude Vest was al in 1355 bij de stad gekomen, maar dat kan Tagrijn hem nog vergeven.
Volgens Laman kreeg Leiden er in 1611 alleen grond bij bij de Haven, zodat het logischer zou zijn geweest, daar de kerk te zetten. Toch slordig dat Laman over het hoofd ziet, dat Leiden in 1611 ook naar het noorden werd uitgebreid met de hele strook tussen de Oude Vest en de singel. De plek van die kerk is daar dus zo gek nog niet. Vooruit, Tagrijn zal hem dat ook nog vergeven.
Het kruis is noordwaarts gericht. Duidelijk, volgens Laman, die zich ontpopt als een soort Dan Brown. Dat is van Rome af; men wilde afstand nemen van de roomse kerk. Dat paste in de tijd van de reformatie. Dat hij over het hoofd ziet dat de Lodewijkskerk een roomse kerk is, wil Tagrijn hem ook nog wel vergeven.
En dat het Utrechts Kerkenkruis niet uit vier, maar uit vijf kerken bestaat, met de Domkerk in het snijpunt, nou, vooruit dan maar.

Van Brouchoven-Code grappig bedenkseltje
Maar Tagrijn wil toch even aantonen dat een kunsthistoricus nog geen historicus is en dat Laman zijn huiswerk beter had moeten doen, voordat hij zijn grappen wereldkundig maakte.
Op het Steenschuur stond vroeger het Sint Jacobsgasthuis met een klein kapelletje. Toen de textielindustrie in de stad een enorme omvang kreeg, ontstond behoefte aan een grotere Saaihal. Omdat het gasthuis niet meer werd gebruikt, werd in 1593 besloten er een saaihal van te maken. Er werd een sierlijke toren opgezet en klaar. Toen Van Broechoven in 1638 de Marekerk liet bouwen, was dat kapelletje dus al lang verdwenen. Waarmee het mooie verhaal van Laman dus eigenlijk al naar de prullenbak kan. Nog los van het feit dat zo’n verder onbelangrijk kapelletje onmogelijk onderdeel van zo’n belangrijk kruis zou kunnen zijn.

Lodewijkskerk van 1807
In 1807 ontplofte in de Steenschuur een kruitschip. Veel huizen werden met de grond gelijk gemaakt en ook de saaihal werd beschadigd. Ook de katholieke kerk op de Appelmarkt (Nieuwe Rijn) was onherstelbaar verwoest. Men besloot toen om van de saaihal een nieuwe roomse kerk maken en deze  te noemen naar de Franse koning Lodewijk Napoleon die de stad enorm had geholpen na de ramp. Pas toen stond hier dus een kerk van enige omvang.
Het Leidsch Dagblad heeft dus driekwart pagina ingeruimd voor een grappig, maar volledig bij elkaar gefantaseerd verhaal.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Cultuur. Bookmark de permalink .

8 reacties op LEIDS KERKENKRUIS BAARLIJKE NONSENS

  1. Marc Laman zegt:

    Het Leidse Kerkenkruis bestaat niet, daar kan ik het helemaal mee eens zijn. Ik heb dat ook gezegd in het intervieuw, maar helaas is in de redactionele opmaak het woord ‘kerkenkruis’zo vaak gebruikt, dat iedereen die heeft gereageerd mij hierop afrekend. Ik heb direct na mijn vakantie een reactie naar de krant gestuurd waarin ik nadrukkelijk zeg dat het kruis geen kerkenkruis is, mede op grond van de vreemde samenstelling. Deze reactie is ook gepubliceerd. Lees dat maar eens.
    Marc Laman

  2. ad van kaam zegt:

    bij je ingezonden brief graag een naam en adres.

  3. tefre zegt:

    Ik ben geen getogen Leidenaar en heb dus geen idee hoe en wat met de kerken hier, behalve dat er ééntje pal naast mijn huis staat en ik zonder te kijken, weet hoe laat het is….

  4. Geweldig hoe je het hele verhaal weerlegt.
    Laman zal vast geen Leidenaar in hart en nieren zijn en zijn historische kenneis is duidelijk niet erg bijzonder.

  5. quidam zegt:

    Noemen we zoiets niet een Sage?
    Ik heb het verhaal niet gelezen hoor, wie weet is de schrijver een nieuwe Dan Brown 😉

  6. Tagrijn zelf zegt:

    @Tjan: Ik het het LD al een mailtje gestuurd om te zeggen dat het verhaal weerlegd is in de weblog. Dan merk ik het wel (of niet).

  7. Tjan zegt:

    Goede analyse! Ik zou er een ingezonden brief van maken, om in ieder geval de discussie met deze historicus te openen…

  8. mooi dit soort oude mysteries… heb je de davinicicode gelezen,…???

Je kunt hier reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s