ALLEMAAL ZOTTEPRAAT!

Afgelopen zaterdag vroeg het Leidsch Dagblad zijn lezers mee te denken over het mooiste Leidse woord. Nou, breek dan Tagrijn de bek niet open. Hij heeft al jarenlang een verzameling bijgehouden van ‘Leidse’ woorden die hij las of hoorde en kan dus putten uit een lijst van honderden. Maar maak daar maar eens een keus uit. De krant komt zelf met ‘kluiveduiker’. Natuurlijk een Leids woord, maar bij de betekenis die de krant eraan geeft (een serveerster die erwtensoep met kluif opschepte), heeft Tagrijn toch zo zijn bedenkingen. En hij denkt de meeste Leienaars ook…

Eén toet mem
Maar al met al heeft het hem zondag aardig bezig gehouden. Want wat moest het nou toch worden? Omdat er in het verleden heel veel mensen uit het noorden van Frankrijk en Wallonië in de stad kwamen wonen en op een bepaald moment zelfs dik in de meerderheid waren, heeft dat een behoorlijk stempel op het Leids gedrukt. Tagrijns moeder had twee vaste uitdrukkingen die duidelijk een Franstalige herkomst hadden. Ze zei nooit: ‘dat zal mij een zorg zijn’, maar steevast ‘mij een meleur’.  En of je nou door de kat of door de hond gebeten werd, het was allemaal één pot nat, of wel ‘allemaal één toet mem’. En zijn tante Judith weigerde nootjes te eten, want ‘dat gaat allemaal onder je kesjoe zitten’. Tevergeefs opgezocht in een Frans woordenboek onder cachou of cechou, maar het zal ongetwijfeld uit het Frans komen. Misschien weet een van de lezers meer.

Opa en oma
Voordat je bij opa en oma naar binnen mocht, werd je eerst toegeroepen ‘bene vege!’ Want in Leiden zijn voeten benen. Had je ‘kouwe bene’ dan waren dat dus alleen je voeten. Oma schonk dan een kopje thee voor je in. Met een ‘bappie’. Dat was een babbelaar, niet alleen bedoeld voor erbij, maar daar moest je ‘doorheen drinken’. Zo werd suiker bespaard. Opa dronk zijn koffie het liefst thuis, want in de koffietent een paar straten verder, kon je alleen maar ‘een bak uf’ krijgen, Leids voor slechte koffie. Tegenwoordig hoor je dat koffie met slagroom ‘een bak pleurr met drrijfijs’ wordt genoemd, maar is dat specifiek Leids?
Als je het niet met opa eens was, en je zei: ‘Maar eh..”, dan was steevast zijn reactie: ‘Maar eh? De Mare is gedempt’.

Ziekenhuis
Er waren in Leiden drie ziekenhuizen: het Diaconessenhuis aan de Witte singel, het ‘Elisabeth’ aan de ‘Hooiegracht’ en natuurlijk het ‘Akkedemies ziekenhuis’ ook het ‘grote ziekenhuis’ genoemd. Was je er patiënt, dan ‘liep je op het grote ziekenhuis’. Legendarisch is de zin (en nu wordt geprobeerd die in het Leids op te schrijven): ‘Jontsje, zits je pitsje of, daarr is een meheerr van t ziekehuis’. Voor de niet Leienaars dus ‘Jantje, zet je petje af, daar is een meneer van het ziekenhuis.’ Want achter iedere t hoor je een sisklank: ‘tsrostsomaatse’.

Zot, zotter, zotst
Het woord ‘zot’ wordt in ons land nergens zo veel gebruikt als in Leiden. Dit uit Vlaanderen geïmporteerde woord, komt in deze stad in vele varianten voor: ‘Juh, halleve zot!’ (al is die zot vandaag vaak een zool geworden) en ‘Juh, dat is toch allemaal zottigheid!’  Het ligt de Leienaar voor in de mond bestorven. Maar omdat de krant een woord wil dat nergens anders in ons land wordt gebruikt, koos Tagrijn voor een variant die niet in de Van Dale staat, maar om de haverklap in Leiden te horen is: ‘Juh, dat is toch zotteprraat!’ Tagrijns keuze voor het mooiste Leidse woord is dus gevallen op ‘zottepraat’. En nu maar afwachten wat het LD ermee doet.

Smaakt dit naar meer?
Tagrijn had er wel plezier in om het bovenstaande stukje te schrijven. Dus als hier wat positieve reacties op komen, kan hij dit artikeltje af en toe natuurlijk een vervolg geven. Wat hem betreft graag!

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Stad en land. Bookmark de permalink .

6 reacties op ALLEMAAL ZOTTEPRAAT!

  1. zusje zegt:

    de moeder van zusje zei ook vaak de hele santekraam of iets dergelijks , is dat Leids? Dacht altijd dat het zoiets betekende als: de hele reutemeteut (komt dat uit het Noors?)

  2. Tagrijn zegt:

    @Tjan: blijkbaar is dat woord dan toch in Leiden blijven hangen, want Van Dale heeft het niet meer. Beets heeft natuurlijk wel in L. gewerkt. Binnenkort maar eens in Leids Detail de gedenksteen van de plek waar hij zijn Camera Obscura schreef.
    Of is dat ook weer te gemakkelijk…? 😉

  3. Tjan zegt:

    Nicolaas Beets:
    Hoor ik leugens, zottepraat,
    Vloeken, zweren, dergelijken,
    ’k Zal, als geen vermaning baat,
    Zulk gezelschap snel ontwijken.
    Multatuli:
    Als om de maat van ongerymdheid voltemeten,
    schoon de zaak zeer makkelyk te verklaren is, ziet men dagelyks dezelfde rechters die de onbeschaamdste zottepraat geduldig aanhoorden…

  4. ben helaas voor jou geen leienaar dus… ik zeg niets…

  5. quidam zegt:

    Het is nog vroeg, ik moet nog ff in mn geheugen graven, maar natuurlijk zullen er echte leidse kreten opborrelen, later…
    Ik vind Rotlijer ook wel erg leids :))
    Maar ik heb voor jou het echte Leidse volkslied! ff plakken en knippen die link
    http://www.panorama.leiden360.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=63&lang=nl

Je kunt hier reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s