VAN DOESBURG EN DE STIJL (1)


Dit jaar is het negentig jaar geleden dat Theo van Doesburg het blad De Stijl oprichtte. Niet alleen op de schilderkunst maar vooral op de bouwkunst heeft deze stroming een belangrijk stempel gedrukt. Daarom wordt in twee logjes de schijnwerper gericht op Van Doesburg. Vandaag voornamelijk over zijn Leidse tijd en volgende week onder andere over een bouwproject in Drachten.

Theo van Doesburg
Op 30 augustus 1883 werd in Utrecht Christian Küpper geboren. In dat jaar ging meneer Küpper er vandoor en hertrouwde zijn moeder met Theodorus Doesburg. Waarschijnlijk was hij de biologische vader van Christian, want vanaf die dag werd hij Theo van Doesburg genoemd.
Toen hij achttien jaar was, wist hij het zeker: hij wilde kunstschilder worden. Tegen de wil van zijn ouders verliet hij Amsterdam en sloeg zonder enige opleiding aan het schilderen. Hij liet zich door allerlei stromingen inspireren. Zijn oude werk kan soms vergeleken worden met Cézanne, dan weer met Kandinsky, om maar eens twee tegenpolen te noemen. Eigenlijk kon hij zijn draai nog niet vinden. Bovendien was hij onder de naam I.K. Bonset dadaïstische gedichten gaan schrijven, die zeker in die tijd belachelijk werden gevonden.
In 1915 kwam hij in contact met Van der Leck, Huszár en Mondriaan. Dat zou de grote omslag in zijn leven teweeg brengen.

Naar Leiden
Inmiddels had hij met zijn tweede vrouw Lena in Leiden een huis met atelier betrokken in de Maria Gondastraat 9, die nu Da Costastraat heet. Via Stadhouderslaan 32 en Morsweg 20 nam hij in 1917 zijn intrek op het Kort Galgewater 3. In dat huis is nu een administratiekantoor gevestigd. Op de foto hieronder dat laatste huis, waar een kleine gedenksteen nog aan de aanwezigheid van Van Doesburg herinnert:

En deze steen verraadt het al: in dit huis vond in 1917 de geboorte van De Stijl plaats. Na een teleurstellend verlopen expositie in de Harmonie aan de Breestraat, voelde hij dat het ‘allemaal anders’ moest. Hij trommelde zijn vrienden Oud, Mondriaan, Huszár, Wils en Rietveld op en zij besloten hun ideeën de wereld op te leggen door middel van een nieuw en revolutionair blad. Vooral de ideeën over kleur en ruimte waren belangrijk. Theo zelf was wel de belangrijkste pleitbezorger voor dit gedachtegoed. Hij was maar een klein manneke van 1 meter 61, maar zijn haan moest koning kraaien. Als een ware potentaat ramde hij het er bij de opdrachtgevers in: zo moest het gebeuren en niet anders. Hij werd ‘de kleine man met de grote kop’ genoemd. Maar hij was niet alleen provocatief maar ook erg geestig en dat werkte wel in het voordeel van de Stijlgroep.
Hieronder een pagina uit het shockerend vorm gegeven blad De Stijl, dat werd gedrukt bij Drukkerij Jansen op de Aalmarkt 2:

Wat kunnen we in Leiden nog terugvinden van De Stijl? Dat is teleurstellend weinig. Voor de woning van Van Doesburg aan het Kort Galgewater is de voorpagina van het eerste nummer van De Stijl in de bestrating aangebracht:

Op een van de muren van het complex van de vroegere meelfabriek is het werk ‘de twee kwadraten’ van Lissitsky nog te zien:

In de Lakenhal hangt werk van Van Doesburg en er is een muurgedicht van Bonset aangebracht. Wie meer wil zien, moet niet in Leiden zijn. In 1921 stortte hij zich ook op de architectuur. Zijn eerste opdracht kreeg hij uit Drachten. Volgende week zullen we zien dat dit niet zonder slag of stoot tot stand is gekomen.

In het RAP Architectuurcentrum aan de Nieuwstraat 33 in Leiden is nog tot en met 1 juli de expositie ‘Theo van Doesburg en De Stijl’ te zien. Open wo. tm vr. 13-17 u. en za. 11-17 u.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Cultuur. Bookmark de permalink .

10 reacties op VAN DOESBURG EN DE STIJL (1)

  1. Ben ik nog even. Er zijn zelfs twee muurgedichten van Bonset in Leiden. Zie:
    http://www.muurgedichten.nl/bonset.html en
    http://www.muurgedichten.nl/bonset2.html

  2. Tjan zegt:

    Er is ook nog ergens zo’n muurdicht van I.K. Bonset, als ik het goed heb. Een kleine afbeelding van de fontein heb ik ooit bij Glibber gezien: http://i2.photobucket.com/albums/y46/Freakypauwie/images12.jpg

  3. tagrijn zegt:

    @Leidse Glibber: Ik wilde daar idd iets over schrijven maar kon nergens een afbeelding van zijn ontwerp vinden…Het zou juist dit jaar een mooie geste zijn.

  4. Het blijft jammer dat we de fontein nog steeds niet geplaatst hebben gekregen op het stationsplein.

  5. Judith@work zegt:

    Ha, De Stijl, bij mij voornamelijk bekend vanwege het gelijknamige album van the White Stripes, een van mijn favoriete bands 😉
    Die bestrating en het kunstwerk op de Meelfabriek ken ik natuurlijk ook wel.

  6. renesmurf zegt:

    Wow, daar heb je knap werk van gemaakt.
    En dat kom ik dan zomaar rondsurfend tegen, geweldig!
    van Doesburg is iemand die niet vergeten wordt!

  7. HUUB zegt:

    Leiden blijft gaaf…
    maar je reageerde heel goed op mijn loggie over het kwf en aangezien ik denk dat je niet alle reeacties nog eens teurgleest hier nog even mijn reactie op jouw reactie…
    ik blijf er bij dit is hypocriet. Neem van mij aan dat als je een grote belegger bent je dondersgoed weet waar je geld terecht komt… Neen, sorry… als je even gaat googelen als grote investeerder is alles na te kijken… en zo naief zijn die mensen toch echt niet die miljoenen moeten beleggen.

  8. quidam zegt:

    Dat straatwerk heb ik nog nooit gezien, prachtig dat het bewaard is gebleven. Ik ga er zeker eens kijken. Ook die expo trekt me wel aan. Vaak heb ik me afgevraagd, wie en hoe dat werk op de Meelfabriek is gekomen…..

  9. lenie zegt:

    zijn werk blijft intrigeren , leuk dat je het aandacht geeft ;))
    groetjes lenie

  10. Annemarie zegt:

    Leuk om te lezen wie nou eigenlijk dat kleurrijke geheel bij ons heeft ontworpen! 🙂
    Kijk nu al uit naar je logje van volgende week.

Je kunt hier reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s