LEIDS DETAIL L

Dit is de vijftigste aflevering van Leids Detail. Geen reden om af te wijken van het vaste patroon van drie foto’s, maar wel om de lezers een primeur te bezorgen. Hieronder zie je drie foto’s van drie gevelstenen die eigenlijk naast elkaar horen te staan, maar omdat dit niet kan, in een slideshowtje zijn geplaatst. De vraag waar deze te vinden zijn, zullen de meeste Leidenaars wel kunnen beantwoorden. Maar wat betekenen ze? Tagrijn veronderstelt iets bijzonders te hebben ontdekt.

http://flash.picturetrail.com/pflicks/2/zoom_and_fade.swf

Aan het eind van de Oude Vest, op nummer 241, zitten deze stenen uit de 17e eeuw boven de deur. Links ‘DATT’ ,rechts ‘FRIEST’ en in het midden een winters tafereeltje met een arreslee. Wie in boeken over Leiden naar de betekenis van deze gevelversiering gaat zoeken, of de jaarboekjes van de Vereniging Oud Leiden er op naslaat, komt steeds dezelfde verklaringen tegen. De omgeving waarin dit huis staat, werd vroeger aangeduid als ‘de kouwe hoek’. Oude Leidenaars noemen het nog zo. Als je van de Oude Vest naar het Havenplein loopt, kon daar soms een stevige noordooster staan. De bebouwing was bovendien nog niet zo dicht, dus het kon daar inderdaad behoorlijk koud zijn. Hiermee is volgens sommige boeken de betekenis van de stenen verklaard. Andere boeken houden het erop dat de stenen het gladde ijs symboliseren waarop men zich in het leven begeeft.

Een andere verklaring
Nu is Tagrijn al enige jaren bezig met een project over de stad Leiden. (Het hoe en wat houdt hij nog even voor zich, maar als het ‘af’ is, komt hij er nog wel eens op terug.) Tijdens een van zijn zoektochten in het Regionaal Archief online, stuitte hij plotseling op gegevens over een vergunning aan een man die een huis aan de Oude Vest bewoonde, waarvan de ligging vrijwel overeenkomt met het huis op nummer 241. In dit huis woonde vroeger een ijsleverancier die in zijn kelders het ijs, dat hij ’s winters uit de gracht haalde, opsloeg in een diepe put. (En op een ‘kouwe hoek’ lag al gauw meer ijs dan elders!) Het ijs werd geîsoleerd met in urine gedrenkte stro, zodat het ijs niet smolt en tot in de zomer houdbaar was. Hierdoor konden de winkeliers in de stad gekoelde waren verkopen.
Ligt het niet voor de hand te veronderstellen dat die gevelstenen alles te maken hebben met het beroep van deze man? De tekst ‘datt friest’ zou een wens kunnen zijn: ‘dat het maar mag vriezen’. Want  meer ijs in de gracht betekende nu eenmaal meer handel voor deze ‘ijsboer’!

Dit bericht werd geplaatst in Leids Detail. Bookmark de permalink .

20 reacties op LEIDS DETAIL L

  1. rietepietz zegt:

    Gefeliciteerd Tagrijn , en de 50 ste is ,al met al, toch een hele bijzondere aflevering geworden .
    fijne zondag en lieve groetjes , Riet

  2. beuzeblaadje zegt:

    Ik kom je ook even feliciteren met je 50ste aflevering! Jij moet beslist een grote “liefde” voor deze plaats hebben!?
    Ik kan me haast NIET voorstellen dat jouw verklaring niet juist zou zijn…..
    Klinkt heeeeel aannemelijk!
    OT: Zou jij antwoord kunnen geven op mijn vraag? Heb nl. ook een slideshow op mijn log maar kan hem niet centreren!
    Fijne zondag,
    beuzeblaadje

  3. 10eke zegt:

    Gefeliciteerd Tagrijn met je 50e “Leids Detail”. En weer een mooie en interessante deze keer. Ik vraag me wel of of dat ijs niet de geur van die stro/urine kreeg.
    Fijn wekend gr 10

  4. niks kan op tegen jouw uitleg, tagrijn!
    het kan niet anders dan de juiste zijn! 🙂
    ik stem voor jou! :-))
    de 50ste al???
    ik heb er spijtig genoeg enkelen gemist. :-((
    maar alle 14578468977613 volgende, daar mis ik geen letter van! :-)))

  5. Marcel zegt:

    “Datt Friest” is dus “dat het vriezen mag”?

  6. Renesmurf zegt:

    Je hebt echt oog voor details, je maakt vast ook de 100 wel vol!

  7. Rianne zegt:

    50 keer is knap. Hang een Abraham aan een gevel in Leiden; heb je meteen de 51e aflevering van het Leidse detail….

  8. Hermien zegt:

    Gefeliciteerd met Abraham! Ik weet bijna nooit iets, maar dat maakt het des te interessanter! Ga je ze nog bundelen?

  9. Loontjuh zegt:

    Feli…Hmmm, zegt me nix, maar leuk verteld, een muzikale groet

  10. Judith zegt:

    Gefeliciteerd met 50 keer Leids Detail! Een geweldige prestatie.
    Ook ik heb deze gevelstenen nog nooit bewust gezien. Het is allemaal totaal nieuw voor me, heb ook nog nooit gehoord van “de kouwe hoek”. Je hypothese over dat ijs zou best eens kunnen kloppen, maar hoe kom je daar achter?
    Ben overigens razend benieuwd naar het project waarover je schrijft, maar ik zal nog even geduld uitoefenen 🙂

  11. quidam zegt:

    Ik heb jarenlang op de Oude Vest nr 237 gewoond, en heb die steen vaak gezien.Deze wist ik dus beslist! Ons huis lag op de hoek van de Oude Vest en de Koestraat en werd zolang ik mij kon heugen “De koude Hoek” genoemd. Het waaide ook altijd rond de hoek.Mijn ouders hadden daar een koffiehuis “Havenzicht”. Voorheen was het een opslagplaats van …..vuurwerk. Eigenaar Kats. Toen wij er pas woonde, werd de benedenverdieping gebruikt voor het opslaan van (lege) hulzen voor vuurwerk. Als kind speelden ik op die balen die opgestapeld lagen tot bijna aan het plafond. Nadat het in de jaren 80 bijna totaal afbrandde, werd het daarna verbouwd tot studentenkamers. Nog sta ik vaak voor dat statige huis, soms wil ik gewoon aanbellen en nog eens door dat huis dwalen.
    Jeetje, wat dwaalde ik af door jouw foto’s……
    Mooi dat dit je 50ste Detail was

  12. Pasula zegt:

    50 afleveringen al! Ik vind het een kunst.
    Mooi die 3 in een slideshow, zo maken ze ze tegenwoordig niet meer…

  13. paco painter zegt:

    Gefeliciteerd met je 50ste.Prachtig in beeld gebracht

  14. Jaco zegt:

    Met drie gevelstenen uit hetzelfde gebouw is dit natuurlijk een alles of niets. Niets voor mij dus, helaas :-/
    Maar uiteraard wel van harte gefeliciteerd met je 150 details. Een wandeling erlangs heb ik ook wel eens geopperd aan Judith.
    De verklaring voor Datt Friest lijkt mij heel plausibel. Het controleren van data op de documenten lijkt me inderdaad belangrijk, maar hoe dan ook een boeiend beroep en fascinerende historie van het huis.

  15. Di Mario zegt:

    Gefeliciteerd, dit vind ik wel heel intressant nieuws. Ik denk dat jij wel eens gelijk kon hebben, temeer omdat men vroeger oog had voor dat soort details.
    Love As Always
    Di Mario

  16. tagrijn zegt:

    @Fred: Wie weet…Als jij dan de foto’s maakt!

  17. Allereerst ook gefeliciteerd met je 50 ste detail.
    Begrijp dat jou vertrouwen in onze eigen stad kennis toch groter is dan waarschijnlijk de werkelijkheid, want met schaamrood op mijn kaken moet ik mij aansluiten bij Tjan.

  18. f r e d zegt:

    komt er geen jubileum- “langs de detailswandeltocht”?

  19. Annemarie zegt:

    Gefeliciteerd met de 50e!!! 🙂 Op naar de 100.
    Inderdaad een apart geval. Ik als zijnde Fries, had het sowieso geweten. Maar wat gaaf dat er dan weer zo’n verhaal achter zit! Zo leren we nog eens wat over leiden, haha.

  20. Tjan zegt:

    Gefeliciteerd met je vijftgigste detail. En met je verklaring voor de tekst op de stenen, die – denk ik – heel plausibel is. Tenminste, als de datering van die gevelstenen een beetje overeenkomt met de datum van de vergunningaanvraag. Was dat ook in de zeventiende eeuw? Overigens is Leids Detail nr 50 een persoonlijk debacle mijnerzijds: ik kan me niet herinneren dat ik deze stenen ooit gezien heb… 😦

Je kunt hier reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s