NOGMAALS: KUNST EN VLIEGWERK

Op 26 mei stond hier een artikel over galerie, artotheek en atelier Kunst en Vliegwerk aan de Sint Jorissteeg in Leiden. Hierin kon je zien hoe verstandelijk gehandicapten in hun atelier aan het werk zijn en welke kunst ze maakten. De reacties waren merendeels positief. Maar eentje sprong eruit. Thérèse, zelf kunstenares van professie, had een mening die je hieronder kunt lezen:

“Deze mensen met een verstandelijke handicap (en ook kinderen) kunnen met veel plezier prachtige dingen maken. Maar dat een galerie dit als kunst betitelt en ook uitleent (artotheek), is concurrentie-vervalsend t.o.v. de beroepskunstenaar, die het in deze tijd -ik spreek uit ervaring- supermoeilijk heeft en zeer weinig respect ondervindt van het publiek.
Het doet mij zeer, als ik deze reacties lees. Niet dat ik het deze mensen niet van harte gun, vanzelfsprekend, net als iedereen ook mag zingen en een instrument kan leren bespelen voor zijn lol, maar het zou niet vergeleken mogen worden met een beroepskunstenaar.”

Heeft Thérèse hier een punt? Voor haar reactie valt begrip op te brengen en het zet je in ieder geval aan het denken. En dan roept het veel vragen op. Want heeft zij ook gelijk? Wordt die vergelijking inderdaad gemaakt? Ondervindt de beroepskunstenaar echt weinig respect van het publiek? Dat laatste spreekt Tagrijn tegen. Hij bezoekt regelmatig galeries en verkoopexposities en dan valt hem op dat bij veel werk een rode stip is geplaatst. Een rode stip betekent: verkocht. Ofschoon de prijzen  er niet om logen, was bijvoorbeeld een derde van de beelden van de Zimbabwaanse kunstenaar, die vorige week op dit weblog stonden, verkocht. De indruk bestaat dat kunstenaars hun werk tegenwoordig gemakkelijker slijten dan een aantal jaren terug.

Andere meningen
Tagrijn heeft zijn oor te luisteren gelegd bij een aantal mensen dat al dan niet beroepsmatig met kunst te maken heeft en heeft die meningen verzameld. Iemand die voor kunstenaars bij galeries  ‘makelaart’ , onderschrijft de reactie niet. De kunstenaars ondervinden meer concurrentie van amateurschilders die hun werk verkopen dan van deze groep verstandelijk gehandicapten.
Zijn de prijzen lager en is het daardoor concurrerend? In het algemeen niet, zegt Kunst en Vliegwerk. Al betaal je hier natuurlijk wel minder dan voor een groot kunstenaar. Maar dat is ook in iedere andere galerie het geval. Ongeacht de maker of maakster geldt bij K&V voor ieder werk een prijs per vierkante centimeter. En van de opbrengst worden nieuwe materialen betaald, de begeleiders, de huur voor de atelierruimte en uiteraard de makers van het werk, die hierdoor voor een deel in hun levensonderhoud kunnen voorzien. De Stichting Gemiva, waaronder Kunst en Vliegwerk ressorteert is selfsupporting, dus wordt niet gesubsidieerd.
Ook stelt Kunst en Vliegwerk dat het hier wel degelijk om kunstenaars gaat. Lang niet alle mensen met een verstandelijke handicap kunnen hier aan de slag. Dit zijn mensen die ook zonder deze handicap waarschijnlijk in de kunst terecht zouden zijn gekomen.

Sentiment?
‘Als mensen op zoek zijn naar iets kleurrijks voor aan de muur en ze moeten kiezen tussen een werk van een beroepskunstenaar en een werk uit het atelier van Kunst en Vliegwerk, kiezen ze dan uit een soort sentiment voor de laatste?’, vroeg Tagrijn een ander. Nee, was het antwoord, men hangt niet uit sympathie of sentiment iets aan de muur, tenzij je familie bent. Men kiest voor de kwaliteit, voor datgene wat je het meest aanspreekt.
Maar een ander komt wat meer op het spoor van Thérèse en vindt dat zo’n expositie niet de (vermeende) artistieke kwaliteiten van de verstandelijk gehandicapten tentoonstelt, maar de ‘zendingsdrift’ van de mensen eromheen.
Vrij hard is de uitspraak van een vierde: ‘Als je een opleiding hebt gevolgd aan een kunstacademie wil dat nog niet zeggen dat je daardoor plotseling begiftigd bent met artistiek gevoel. Wie het in zich heeft en getalenteerd is, komt er ook wel zonder opleiding, al dan niet verstandelijk gehandicapt.’
Er zou natuurlijk nog veel meer over te zeggen zijn. Maar Tagrijn laat het hier bij. Wat vinden de lezers van de argumenten die Thérèse en de anderen noemen?

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Cultuur. Bookmark de permalink .

26 reacties op NOGMAALS: KUNST EN VLIEGWERK

  1. Kwaster zegt:

    @Plato. Mooi dat jij je er zo in verdiept maar je maakt wel een paar klassieke fouten.
    – “alhoewel ik ook werk van echte kunstenaars zie waar ik mijn toilet nog niet mee zou willen volhangen” –
    Ik begrijp best dat je de nachtwacht niet op je toilet zou willen hangen. Ook de etsen van Goya, veel werk van Picasso of Francis Bacon komen op het toilet niet echt tot hun recht. Schilderijen van Gerhard Richter, Anselm Kiefer zijn ook niet geschikt voor de huiskamer. Onze eigen (eigenlijk Zuid-Afrikaanse) Marlene Dumas maakt werk dat zeer aangrijpend is. Zodanig dat je dat niet om je heen wilt hebben, terwijl je op de tv een voetbalwedstrijd voert. Toch gaat haar werk op de veiling voor meer dan een miljoen euro onder de hamer. Dat is het waard omdat het een aangrijpend verhaal verteld dat we niet genoeg kunnen horen.
    Heeft het dan geen decoratieve waarde?
    Zeker in een bepaald interieur kan ook dat werk heel mooi zijn en ondanks de afstotende voorstelling ontroeren en bekoren.
    En daar gaat het om bij kunst. Niet of het “mooi is” of dat je het “graag in huis zou willen hebben”, maar wat het je zegt of met je doet. Soms kan schoonheid ontroeren, de zinnen verzetten, je op nieuwe gedachten brengen en dan is een mooi schilderij ook kunst. Maar daar moet wel een bewuste bedoeling van de kunstenaar achter zitten anders is het geen kunst, net als de natuur zelf die kan ontroeren en je in extase brengen. De natuur is geen kunst! Dat is nou eenmaal de afspraak. Als je alles kunst noemt (zoals een van de schrijversd hierboven doet) ondermijn je de afspraken die we met elkaar gemaakt hebben om te kunnen communiseren.
    Nog even op de concurrentie die Thrérèse noemt. Die concurrentie is een concurrentie op economisch gebied. Dat heeft niets met kunst te maken. Een kunstenaar ondervind in die zin concurrentie van voetbal, tv, restaurants, pretparken en noem maar op. Als kunstenaar zou je willen dat alle mensen hun centjes, naast de eerste levensbehoeften, besteden aan kunst. Dat is beter voor de kunstenaars en ook beter voor de mensen vinden zij. Aan de andere kant zijn er ook galeristen en kunstuitleners die zich een taak hebben gesteld. Namelijk echte kunst onder de mensen te brengen. Daarbij moeten zij vaak schipperen tussen hun eigen normen voor kaliteit en de vraag van het publiek. Als zij zien dat er ook instellingen zijn die met subsidies werken en dingen verkopen/verhuren die in hun ogen het publiek verwarren, dan is er sprake van oneerlijke concurrentie, al verkopen/verhuren ze geen kunst, maar decoratiemateriaal.
    En beste Plato van Thérèse weet ik dat ze al 40 jaar actief is als kunstenaar. Dat er mensen zijn die haar werk niet zien zitten is ze inmiddels wel gewend. Maar ze heeft volgens mij met haar statement willen verduidelijken dat zij een vak heeft dat zij lief heeft en dat niet zomaar verward kan worden met “leuk schilderen” of “creatieve vrijetijdsbesteding”, laat staan met “therapeutisch schilderen onder begeleiding van de creajuf”. Dat moet er ook zijn, maar laat ieder in zijn waarde.

  2. jeannette zegt:

    Ik was nieuwsgierig naar de aanleiding van Therese’s stukje. Nu, ik ben verbaasd over de meeste van de reacties hier. Zij wordt hier geciteerd:”Maar dat een galerie dit als kunst betitelt en ook uitleent (artotheek), is concurrentie-vervalsend t.o.v. de beroepskunstenaar,”. Dit betekent dus niet dat Therese het als concurrentie ziet, maar dat degene die het kunst noemt dat doet. Ook heeft iedereen het over verkoop; Therese zelf niet. Kunst wordt meestal aangekocht door musea-of meestal niet meer dan geëxposeerd. Dus wie het over kunst heeft, heeft het niet meteen over geld. Er is in Nederland nog steeds een misverstand over decoratie, zelfexpressie en kunst. Die verwarring is in deze reacties erg duidelijk zichtbaar.

  3. plato zegt:

    Therese heeft wellicht gelijk dat de concurrentie in de kunstwereld groot is. Want tegenwoordig hebben veel mensen de tijd om naar kwast of beitel te grijpen. Niet iedereen heeft kunstacademie. Er zijn veel autodidacten die het ver hebben geschopt (mijn eigen neef is zo iemand) en ja…in deze tijd is er gelukkig ook aandacht voor de kunstuitingen van gehandicapten. Ter vergelijking met K en V. zie bijvoorbeeld de WAZ in Wijk aan Zee.
    Wat nu over dat oordeel van Therese van die gehandicapten.
    Ik vind uiteindelijk dat ze geen gelijk heeft. Op de kunstacademie wordt een scala van technieken aangeleerd en dat kun je vaak aan de kunstuitingen goed zien. (alhoewel ik ook werk van echte kunstenaars zie waar ik mijn toilet nog niet mee zou willen volhangen). Maar het vuur, om mooie dingen te maken, leer je niet op de academie. Dat zit bij ieder van binnen. Het talent komt altijd uit de geest, niet uit de opleiding.
    Ik vind het tamelijk zwak dat Therese zich vergelijkt met deze groep en deze dan concurrenten noemt. Als ze echt goed is, dan heeft ze van deze gehandicapten niets te duchten omdat ze in een andere categorie kunstenaars zit.
    En als ze niet echt goed is, dan noemt ze zich, net als veel anderen, onterecht kunstenaar. Dan kan ze beter iets anders gaan doen (als we toch hard gaan doen, kan deze er ook nog wel bij).

  4. Hermien zegt:

    Ik heb er enige tijd over nagedacht, maar ik geloof dat ik het toch het meeste met Thérèse eens ben. Kunst is voor mij niet iets dat ik per definitie meteen mooi vind. Er zit een idee achter, er vindt een ontwikkeling plaats in kunst en kunstenaar. Bijvoorbeeld het kubisme sprak mij niet direct aan. Nadat ik er een keer een paar lessen over had gevolgd bij kunstgeschiedenis, begreep ik het originele ervan en zag ook meer in de verschillende werken en ging het daardoor veel meer waarderen.
    Zo’n concept wordt m.i. niet bedacht door een verstandelijk gehandicapte, dat blijft toch meer een imitatie onder begeleiding. Geeft niet, kan prachtig werk zijn, maar noem het geen kunst.

  5. gerda zegt:

    als je het leuk vind om te schrijven moet je het dan maar laten omdat je de taal niet beheerst?
    als je het leuk vind om te zingen maar er zit af en toe een valse noot tussen moet je dan maar zwijgen?
    als je aardig heid hebt in tekenen en schilderen maar je bent niet een rembrandt moet je dan maar niets doen?
    dat vind ik dus de kunst van alle mensen die wel schrijven,zingen en creeren terwijl ze niet “geleerd hebben om kunstenaar te worden” deze mensen zijn pure kunstenaars het zit in hun ziel.

  6. penseel zegt:

    ik zeg altijd dat je kunst moet voelen binnen in jezelf.
    En daarom maakt het dus totaal niet uit wie of wat het maakt.
    Het moet je raken, je moet het voelen, en dan is het goed

  7. Als ik iets goed vind, dan vind ik het goed. Als ik iets niet goed vind, dan niet. Klaar.

  8. Pasula zegt:

    Ik vind… tja vaak nemen kunstenaars zichzelf zo serieus en betitelen hun werk als grote klasse. Laat een ander dat doen denk ik dan. Als iets mooi gevonden wordt, wordt het aan de muur gehangen, maakt niet uit wie het maakt.
    Ik was laatst in de galerie van Anton Heyboer, stond bekend als een groot kunstenaar. Op zich vind ik sommig werk wel grappig, hij heeft veel kipjes geschilderd. Ik kon een kipje kopen voor 80 euro, maar ik vond het ’t niet waard.
    Ook al omdat ik het “verplicht” zou moeten ophangen omdat het van een kunstenaar is. Nee dus.
    Laatst heb ik met een paar vrienden zelf een schilderij gemaakt die ik zo vrolijk en kleurrijk vind, die heeft een opvallende plek in m’n kamer. Als ik ernaar kijk word ik er blij van en dat is de bedoeling met kunst. Je vindt het zelf mooi en daarom koop je het en hang je het op.

  9. Renesmurf zegt:

    Kunst heeft alles met gevoel te maken.
    Het raakt je of het raakt je niet.
    Je vindt het wat, of je vindt het niks.
    Het lijkt heel simpel, en dat is het ook.
    De ervaring van de kijker dus, het maken zelf is aan de kunstenaar.

  10. Martine zegt:

    Poe.. Ik denk, dat er een verschil bestaat tussen kunst en een kunstje doen. In dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking ben ik redelijk goed thuis en als ik kijk naar wat er geproduceerd wordt, moet ik zeggen, dat er toch wel vaak sprake is van handige trucjes en voorgekauwde kost. En dat levert vrolijk decoratief werk op, maar of dat ook kunst is? Kunstnijverheid meer, zou ik willen zeggen. En soms is de kwaliteit zelfs dusdanig, dat ik vermoed dat het niet verkocht zou worden als het niet door mensen met een verstandelijke beperking gemaakt zou zijn. De “ach-gos-factor”, zal ik maar zeggen.
    Aan de andere kant zijn er ook onder verstandelijk gehandicapten een aantal mensen die zeer oorspronkelijk en spannend werk leveren. Die schilderen vanuit hun eigen hart en hoofd, soms beklemmend om te zien, soms ook helder en vrolijk. En voor mij is dat wel kunst.
    Waar ik problemen mee heb, is dat de schilderijen die zij maken voor soms best stevige bedragen verkocht worden, maar dat het geld grotendeels terugvloeit naar de instelling waar zij “mogen” schilderen. Natuurlijk, de ateliers en het materiaal moeten ergens van betaald worden, maar voor de uren dat zij dagbesteding hebben onvangt zo’n instelling al geld van de overheid. En dan is het raar, dat de makers maar zo weinig profiteren van hun eigen producten. En dat kan wat mij betreft niet afgedaan worden met de dooddoener dat zij toch dagbesteding ontvangen die zij zelf leuk vinden. Misschien een iets andere discussie, Tagrijn, maar het moest mij gewoon even van het hart. Ik hoop dat je dat niet erg vindt.

  11. rietepietz zegt:

    Als ik op dit gebied iets zou kopen gaat het mij erom of het schilderstuk me aanspreekt , wie het geschilderd heeft kan me geen f…. eh fluit schelen .
    Voor anderen is “de naam ” misschien belangrijk , zoals de één uitsluitend NIKE gympen wil dragen en de ander volmaakt tevreden is met een gelijkwaaardige kwaliteit merkloze gymp .Er zal altijd een makrt zijn voor “de echte ” kunstenaar al heeft voor mij een “échte kunstenaar” niet direct iets met opleiding of naam te maken .
    Zéker bij creativiteit zegt opleiding niet alles .
    Wel prima dat je dit even aankaart , die reatie van Théresa vráágt om een weerwoord .
    lieve groetjes , Riet

  12. penseel zegt:

    ben het met beuse eens.

  13. beuzeblaadje zegt:

    Ik ben het TOTAAL NIET met Therese eens!!
    Bepaalt zij wat kunst is en wat niet???
    Is het haar woord tegen dat van de galerie?
    Zij zegt “het is geen kunst” de galerie betitelt het als “kunst”. Wie kan hier bepalen wie gelijk heeft?
    Ik heb een aantal werken van de verstandelijk gehandicapten gezien en voor mij vallen deze werken ZEKER onder Kunst!
    Ik ken het werk van Therese niet maar twijfel er niet aan dat dat ook onder Kunst zal vallen!
    Ik denk dus niet dat hier sprake is van
    vervalsende concurrentie maar van EERLIJKE concurrentie en daar is volgens mij helemaal niks mis mee!!
    Groetjessss,
    beuzeblaadje

  14. Marcel zegt:

    Geestelijke gehandicapten kunnen hele mooie kunst maken. In Tiel is een restaurant waar geestelijke gehandicapten de bediening doen e.d. dat gaat prima. Of het financieel een succes is weet ik niet.

  15. Thérèse zegt:

    @Tagrijn: Poe poe……het staat erop, mijn stukje.

  16. f r e d zegt:

    mijn familie aan de muur…..mmmmmm;
    zonder lijssie dan.

  17. Thérèse zegt:

    Thérèse zelf: Ik ben erg blij dat Tagrijn hier zo uitvoerig op is ingegaan. Inderdaad draait het allemaal om het begrip “kunst”.
    Ook ik heb in die tijd met collega-kunstenaars gesproken en veel nagedacht hoe iets te verwoorden en zal binnenkort, misschien vandaag nog, mijn standpunt proberen te verduidelijken.
    Ik hoop dat jullie mijn schrijven ook zullen lezen en late vooral duidelijk zijn dat ik mensen met een geestelijke beperking respecteer en mij heus niet boven hen verheven voel.

  18. Brimstone zegt:

    Wanneer is iemand een beroepskunstenaar? Als ie al zijn/haar inkomsten ermee bij elkaar sprokkelt? Is ie dat al niet meer als er een ander baantje bij genomen wordt? En is dan de kunst nog maar half-kunst?
    En betekent het dat als je probeert je inkomsten te halen uit je kunstenaarswerk, dat je werk dan ook echt kunst is?
    Moet je om echt kunstenaar te zijn en je werk kunst te mogen noemen een bepaald IQ hebben? Tot 80/90/100 is het geen kunst daarboven wel?
    Allemaal vragen. Maar een vraag stellen is hem al voor een deel beantwoorden. Alhoewel ik de reactie van Thérèse begrijp, ben ik het toch niet met haar eens.

  19. klaproos zegt:

    ik ben een erge liefhebber van kunst van verstandelijk gehandicapten:-)
    ik had het er zaterdag nog met neus over dat dat dingen zijn die recht uit het hart komen, en niet “bedacht”en daar hou ik van…. evenals van verstandelijk gehandicapten:-)))
    groetjes
    klaproos

  20. loontjuh zegt:

    Muziek en kunst gaan prima samen.
    Off…vanaaf voetbal op groot scherm bij de muziek…een muzikale groet.

  21. het begint allemaal met de vraag; wat is kunst??
    zelfs hierin verschilt elke ondervraagde, dus hoe kan je een zinnig antwoord geven op; wie is al dan niet kunstenaar? :-))
    voor mij is alles kunst en iedereen kunstenaar!
    zelfs moedertje natuur en die verkoopt haar werken gratis en voor niks! :-))

  22. Di Mario zegt:

    Ik ben het niet met Thérèse eens, kunst koop je omdat je het mooi vind, niet omdat een onbekende het gemaakt zou hebben. En daarbij, hoezo concurrentie. Als je zelf goed bent heb je geen concurrenten, alleen maar collega’s.
    Love As always
    Di Mario

  23. boomkruiper zegt:

    Kwaliteit verkoopt zichzelf en hoe de maker in het dagelijks leven functioneert doet er helemaal niet toe. Kunst moet vanuit je ziel/je hart komen. Het idee dat een gehandicapte een concurrent zou zijn voor de ‘echte’ kunstenaar is te gek voor woorden.

  24. Hanny zegt:

    Wie bepaalt of iets kunst is. Is het alleen kunst als je daarmee je brood verdient?
    Tagrijn ik heb met ontzettend veel plezier je voorgaande logs gelezen en bekeken. Vermakelijk, mooi en behartenswaardig. Je log over de Zeloten is mij uit het hart gegrepen.

  25. lenie zegt:

    Oefff als kunstenaar zijnde (beroeps)
    heb ik er helemaal geen bezwaar of moeite mee wie of wat er óók kunst maakt of verkoopt , je moet gewoon mazzel hebben dat je in de ‘smaak’ valt . Concurrentie is helemaal niets mis mee !!!En het leuke is ..ik geef les aan verstandelijk gehandicapten hahahahahahahahahahaha…. ja die gaan tenslotte ook op les ….;))
    We moeten allemaal hard werken om aan de bak te komen !!

  26. Annemarie zegt:

    Wat ik gewoon vind is dat kunst mij moet pakken. En wat mij dan met name aanspreekt zijn kleuren…
    En of iemand dan verstandelijk gehandicapt is of niet… Dat maakt mij voor kunst echt niet uit!
    Dus ja, een mening? niet echt.
    Je moet een ander ook het licht in de ogen gunnen.
    Bovendien als iedereen zo zou redeneren dan zouden gehandicapten dus nergens aan de slag kunnen omdat ze dan voor de voeten van iemand anders lopen en daar geld weghalen? En dat, dat lijkt me nou geheel onterecht!

Je kunt hier reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s