DE HOUDBAARHEIDSDATUM VAN NIEUWE WOORDEN

Taal is eigenlijk net een levend organisme waar cellen bijkomen en oude cellen afsterven. Er ontstaan nieuwe woorden en er zijn woorden waar je na een tijdje nooit meer wat van hoort. Ook vorig jaar werd de Nederlandse taal verrijkt met een fors aantal nieuwe woorden. Sommige hoor je nu nog, maar er zijn er ook alweer aardig wat in de vergetelheid geraakt.
Onruststokers als de waxinewerper en de de damschreeuwer… De kranten stonden er vol van, maar de woorden zullen niet beklijven.
Eyjafjallajökull was, zo goed en zo kwaad als het ging, op ieders lip, maar de aswolk die hij produceerde en het vliegverkeer in Europa stillegde, zal ons nog lang heugen. Een woord dat Van Dale wel zal halen zal.
Het WK voetbal leverde ook een aantal woorden op. Het Bavariameisje in haar fleurige oranje jurkje zou nooit zoveel reclame voor Bavaria hebben opgeleverd als het biermerk Budweiser, een van de sponsors van het toernooi, zich er niet zo druk over had gemaakt.
'Onze' jongens speelden met balansbandjes. Ook een tot dusver onbekend woord. En omdat is aangetoond dat de werking suggestie is, zal het woord dan ook geruisloos verdwijnen. Al zullen heel wat mensen nu ergens in een laatje zo'n bandje hebben liggen waarvoor ze dertig euro moesten betalen.
Ook geruchtmakend, en hoe, was de vuvuzela. Made in China en al sinds 2008 populair in de Afrikaanse stadions. De televisiezenders hebben heel wat moeite moeten doen om het verslag van hun commentator verstaanbaar in de huiskamer te laten overkomen. Ofschoon deze treitertoeter nu in Europese stadions verboden is, zal het woord ons nog lang heugen.
Nog meer voetbal: een hardnekkig gerucht wil dat de FIFA grote toernooien alleen gunt aan landen die steekpenningen betalen. Deze club werd dan ook al snel de Mafifa genoemd.
Ook in de schaatssport dook plotseling een nieuw woord op: de Dr. Bibberregel. Een schaatser die met zijn schaats volledig over de lijn gaat, wordt gediskwalificeerd. Wie Koen Verweij afgelopen weekend de 10.000 meter heeft zien schaatsen, tot drie keer toe vrolijk helemaal over de lijn gaand zonder diskwalificatie, moet vaststellen dat de regel al weer bijna vergeten schijnt.
Iets van geheel andere aard is het kersverse werkwoord daggeren. Het is een van oorsprong Haags woord dat dankzij een aantal Haagse jongeren in de serie Oh Oh Cherso nu in heel Nederland bekend is. De officiële betekenis is: erotisch dansen waarbij de danspartners dansend de daad nabootsen. Een loodgieter kent het woord al honderd jaar voor 'het rondlopen van een boor die niet dadelijk in het metaal bijt.'
Om in Amsterdam criminele jongeren te kunnen pakken werd overwogen hier en daar een lokjood in te zetten. (Het duo Fokke en Sukke vonden het passender om te spreken over 'lokjoodse mensen'!)
We gaan naar Den Haag. Want dat leverde ons allerlei nieuwe woorden op die met 'gedoog' beginnen. We hebben nu dus een gedoogkabinet dat een gedoogakkoord sloot met gedoogsteun van Wilders. Het woord gedoogsteun bestond trouwens al wel, want in 1977 gaven zeven CDA'ers met tegenzin gedoogsteun aan een kabinet CDA en VVD.
Het woord gedogen is trouwens al in de dertiende eeuw afgeleid van het woord deugen. Of dit kabinet deugt valt buiten het kader van dit stukje.
Een van de maatregelen die dit kabinet wil nemen, is de instelling van de Animal Cops. Er moeten er zo'n vijfhonderd komen die naleving van de regels met betrekking tot dieren moeten handhaven. Nederland bedacht er natuurlijk onmiddellijk een mooi nieuw woord voor: de caviapolitie. Het is ook weer zo'n woord waarbij je je kunt afvragen of dit een woord voor de eeuwigheid is.
Tot slot van deze greep uit de vele woorden die in 2010 onze taal verrijkte gaan we naar de NS. Zodra in ons land de eerste sneeuwvlokjes naar beneden dwarrelen is de dienstregeling van de treinen totaal ontwricht. Er reden minder treinen en de NS wilde de reiziger stimuleren toch maar vooral niet in de spits te rijden.
Zij bedachten dus een speciaal tarief voor reizen buiten de spits: veertig procent korting als je buiten de spits in de trein stapte met een speciaal zoutkaartje. Eigenlijk een zoethoudertje.
Volgende keer gaan we eens veertig jaar terug in de tijd. De nieuwe woorden uit dié tijd, kennen we ze nog? Of zijn ze spoorloos verdwenen?

Advertisements
Dit bericht werd geplaatst in Cultuur en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

21 reacties op DE HOUDBAARHEIDSDATUM VAN NIEUWE WOORDEN

  1. Joyce zegt:

    En wie weet nou nog wat een Tagrijn is?
    Gediplomeerd en wel ben ik op dit gebied, maar nu lekker rustig met pensioen.

  2. Jaco zegt:

    We vroegen ons toevallig net af hoe we over 40 jaar praten over de PVV. Wordt het een D66, of een Boer Koekoek? De toekomst zal het ons leren.

  3. Min zegt:

    Nou of je ze over veertig jaar nog hoort? Nou daar vraag je me wat.
    Maar over wat ik nog weet over woorden van veertig jaar geleden weet kan ik kort zijn, daar weet ik niets meer van.
    Van voor 1975 heb ik geen herinneringen 😉

  4. tagrijn zegt:

    Rietepietz, niet voorzeggen!

  5. rietepietz zegt:

    Dan zit je dus rond de jaren 70 was dat niet ongeveer de tijd van nozems , de provo’s op hun buikschuivers en de vondst van Toon Hermans ,de onemanshow ,door mijn vader consequent uitgeproken zoals het staan !

  6. Renesmurf zegt:

    Dit zit me allemaal nog vers in het geheugen.
    Er komen elk jaar nieuwe woorden, maar er verdwijnen ook woorden!
    En die vind ik dan het leukst.

  7. Plato zegt:

    Ik ben benieuwd wat er nog van die oude jaren is overgebleven. OK in elk geval (0 kills) maar voor de rest laat ik me prettig verrassen.

  8. Hildegarde zegt:

    P.S. De vuvuzela was ik vergeten en ik hoop dat mijn belgo-afrikaanse buren vergeten zijn dat ze één hebben.

  9. Thérèse zegt:

    Ha, wat een heerlijk logje. Ik vind dat ook altijd zo leuk, die nieuwe woorden. Van de dierenpolitie had ik nog niet gehoord en nu dus wel. De caviapolitie. Ik heb wat jaren in A’dam gewoond en daar ontstonden, -in mijn idee- de mooiste woorden. Is Leiden daar ook zo goed in? Vast wel!

  10. Hildegarde zegt:

    Ha ! interessant ! Het zal me benieuwen. Ik hou van woorden van vroeger en heel vroeger en ook van nu, kortom : ik vind taal boeiend. Van deze nieuwe woorden in het nederlands keek ik wel op, behalve de aswolk en woorden met gedoog hoorde ik er nog geen enkel. Het Nederlands en het Vlaams zijn fel aan het evolueren, niet ? In het Vlaams is er steeds meer erkenning van dialecten en gebruiken we nu vlotter zegswijzen waar een Nederlander moeite met heeft, de uitspraak en articulatie in het Nederlands begint nog meer te verschillen van het Vlaams, zodat ondertitels beiderzijds vaak een welkome hulp zijn.
    Ik mailde onlangs met een oude vriend die al 30 jaar in het buitenland woont en die viel het ook zo op dat ik het Vlaams nu zo anders gebruikte. Logisch hé, je moet maar eens boekje lezen van 60, 70, 100 jaar geleden en je kan zo de taal van vroeger smaken.

  11. Ghita zegt:

    Het waren veel “o ja” woorden, maar ik kende ze niet allemaal. Ik (als waterleidingduinen liefhebber) ben benieuwd wanneer “rugzakvos” een bekend woord gaat worden.

  12. st@@rt zegt:

    Dat is zo woorden komen gaan. Ook wel mooi, dan blijft een taal levend. Ik denk dat al deze woorden tijdelijk zijn en verdwijnen. Van daggeren heb ik nog nooit gehoord en dat wil ik maar zo houden

  13. Herman zegt:

    Altijd boeiend, die levende en levendige taal. Overigens vind ik de Belgen nog mooier met hun woorden. Blijft intrigeren.

  14. nieuwe woorden vind ik geen bezwaar
    wel nieuwe spelling
    ik maak kontinu vouten :)))))

  15. paco zegt:

    de boel epriberen. Was een prachtig nieuw woord toen

  16. Frankie zegt:

    Het voorbije jaar heb ik in elk geval een nieuw scheldwoord verzonnen: ‘achterzak’.

  17. Di Mario zegt:

    Ik ben benieuwd… want woorden zijn zo vervlogen.
    Love As always
    Di Mario

  18. Ik denk dat caviapolitie het niet lang gaat volhouden.
    Maar inderdaad sommige woorden komen opeens op en worden al snel een begrip.

  19. ’t valt mij op dat weinig van deze woorden tot over de grens geraakt zijn, tagrijn?
    de aswolk kregen wij ook op ons dak en de vuvuzela in ons oren, maar voor de rest .. ;-))

  20. Hanny zegt:

    Van sommige nieuwe woorden had ik nog nooit gehoord. Blij dat ik bijgepraat ben door jou. Of ik ze over veertig jaar nog weet, dat lijkt me sterk. Of ik de woorden van veertig jaar geleden nog ken, daar twijfel ik over. Ik ben benieuwd.

  21. klaproos zegt:

    ik denk het niet tagrijn:-)
    ik ken er nu al een stel niet meer van 🙂
    sterker nog de meesten zijn hélemaal nieuw voor me…

Je kunt hier reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s