IK ZING, TERWIJL HET BINNENIN ME HUILT…

Morgen is het 17 maart. Het is de dag waarop in 1943 de zwartste bladzijde van de bezetting in Leiden werd geschreven. Het speelt zich af in en rond het gebouw dat je hierboven ziet: het voormalige Joods Weeshuis aan de Roodenburgerstraat.
De officiële naam van het huis was Centraal Israëlitisch wees- en doorgangshuis Machseh Lajesoumim, wat betekent 'toevlucht voor het kind'. Het ging er daar vredig aan toe. De kinderen hadden het er naar hun zin wat ook wel blijkt uit een van de foto's hieronder en de brieven die er nog zijn.

Toen politiecommissaris Van der Wal op 16 maart voor de dag erop verlof aanvroeg, werd hem dat geweigerd. Voor alle agenten werd een bijzondere dienst aangekondigd. De commissaris voelde dat er iets in de lucht hing, omdat er daarvoor ook al razzia's waren gehouden. Hij probeert toch die vrije dag te krijgen, ook al om aan de opdracht te ontkomen, wordt gearresteerd en opgesloten. Zijn vrouw waarschuwt Stoffels, de buurman van het weeshuis, die op zijn beurt de directeur van het weeshuis, Nathan Italie, waarschuwt en onderduikadressen aanbiedt. Maar Italie weigert de uitgestoken hand, omdat hij vermoedt dat zijn personeel daaraan niet zal willen meewerken. 'Als het lot wil dat we niet bijelkaar kunnen blijven, dan aanvaard ik dat.'
Ondertussen gonst het in de ondergrondse bewegingen in de stad rond dat in de avond van de 17e maart alle joden die nog niet zijn gedeporteerd, zullen worden opgepakt. Hierdoor wist een aantal joden toch nog te ontkomen. Agent Rozemeijer, die zijn medewerking aan de komende razzia weigerde, werd opgepakt en is 1945 in Buchenwald om het leven gekomen.

Om ongeveer half zeven wordt het weeshuis door 25 agenten en de Grüne Polizei omsingeld en kort daarop begint de ontruiming. Voordat de kinderen het huis verlaten zingen zij in opdracht van de directeur nog een keer het joodse volkslied. De jongste kinderen gaan in een bus, de ouderen lopend naar het station. Daar staat de trein klaar die hen naar Westerbork zal brengen. Een van de meisjes weet nog een briefje uit de trein te gooien met de tekst: 'We houden ons flink. Ik zing, terwijl het binnenin me huilt.'
Vier kinderen overleven Auschwitz, waarvan twee met een G1- verklaring (niet honderd procent jood) , alle anderen worden omgebracht.

In het pad naar de toegangsdeur van het weeshuis is een plaquette aangebracht met een gedicht van Rutger Kopland. In de herdenkingsruimte wordt morgen een plaquette onthuld met de namen van alle slachtoffers. Op de vier hoeken van het gebouw is een hoeksteen ingemetseld met de namen van vier van de omgekomen kinderen.

Vorig jaar werd een indrukwekkend monument onthuld dat de naam Bagage draagt. Op meerdere plekken in de stad zijn koffers geplaatst op plekken die met de deportatie van de joden op 17 maart 1943 te maken hebben. De koffers waarbij je even stilstaat, koffers vol loodzware geschiedenis.
Hieronder de koffer voor het weeshuis.

Op 17 maart zullen mensen van de joodse gemeenschap weer steentjes op de koffers leggen, zoals zij dat ook doen op de grafmonumenten op hun begraafplaatsen.

'Weggaan kun je beschrijven als een soort van blijven; niemand wacht want je bent er nog. Niemand neemt afscheid want je gaat niet weg.'  (Rutger Kopland)

Lijn 

'Bagage' is een bijzondere wandeling die Groepswijzer.nl aanbiedt in mei. Centraal in deze wandeling staat het monument Bagage. Ook de Stolpersteine, de herinneringsstenen die op twee plaatsen in Leiden zijn geplaatst vóór voormalige woonhuizen van Joodse mede-Leidenaren, zullen tijdens deze wandeling aangedaan worden. Ook is er aandacht voor de Joodse gemeenschap in Leiden, voor de Cleveringarede en voor het Studenten Manifest.
De wandelingen vinden plaats op zaterdag 7 en zondag 8 mei en de week daarna op zaterdag 14 en zondag 15 mei om 11 uur. Je kunt je nu al voor de wandeling opgeven. Meer informatie vind je hier

Advertisements
Dit bericht werd geplaatst in Stad en land en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

21 reacties op IK ZING, TERWIJL HET BINNENIN ME HUILT…

  1. Wieneke zegt:

    Ik heb dit logje zojuist nog eens gelezen. Onvoorstelbaar en totaal onbegrijpelijk.

  2. Plato zegt:

    Bijzonder aangrijpend verhaal. Natuurlijk kennen we dergelijke verhalen van geschiedenisboeken en TV etc, maar zodra het dichterbij komt, het leed gepersonificeerd wordt, dan wordt het haas ondraaglijk verder te lezen. Wat doen mensen elkaar aan.
    Die kabouter Ben, die ook bij mij kwam, zegt het hier goed. We zouden, ook al de historie indachtig, niet achter die blonde provocateur moeten aanlopen.

  3. Kabouter Ben zegt:

    Goedenavond
    Wat een indrukwekkend weblogverhaal.
    Normaliter zou ik me eerst voorstellen, maar mijn naam komt er natuurlijk al bij. Omdat ik een bewonderaar ben van onze gemeenschappelijke weblogvriendin kwam ik even op je log terecht. Je verhaal hakt er wel in moet ik zeggen. Onlangs zag ik de film
    Haar naam was Sarah, ik moet zeggen dat ik eigenlijk bijna niet kan kijken naar oorlogsfilms, er bekruipt me dan een machteloze woede om het gedane onrecht en de verschrikkingen die zo nu en dan bijna schaamteloos in beeld worden gebracht. Bij deze film valt dat eigenlijk wel mee, maar het is waar dat deze zaken natuurlijk niet vergeten mogen worden, teneinde een herhaling van zetten te voorkomen. Er moeten mensen blijven die waarschuwen voor generaliseren, discrimineren en een verharding van de samenleving. DAAROM, NEE TEGEN DE PVV EN TEGEN DE DOMME MENSEN DIE ACHTER EEN GEBLONDEERDE SUKKEL AANLOPEN.
    Groet,van mij
    p.s. en ik kwam eigenlijk alleen maar even langs om je attent te maken op een mooi stukje van Fee, dus je maakte wel indruk!

  4. Wieneke zegt:

    Als het maar nooit nooit vergeten wordt….

  5. boomkruiper zegt:

    Kippenvel Tagrijn.
    Het monument kende ik. Zo veelzeggend deze koffers vol verdriet.
    Hoop dat het een indrukwekkend herdenken is geworden.

  6. rietepietz zegt:

    Zowel het log van Glibber als dit hier van jou zijn reuze indrukwekkend en vullen elkaar wondermooi aan ! Ik wordt er stil van !

  7. Herman zegt:

    Mooi geschreven, Tagrijn, deze trieste pagina uit het Leidse geschiedenisboek. Verdere woorden ontschieten me op dit moment.

  8. Annemarie zegt:

    Wat een moeilijke dag..
    Opdat we nooit vergeten wat er is gebeurd!
    Maar ook vergeven…

  9. Renesmurf zegt:

    Wat een trieste geschiedenis.
    De afloop was vele malen erger dan ze toendertijd vermoeden.
    Die koffers zijn mooi.
    En moeten voor altijd blijven.

  10. Jaco zegt:

    Dankjewel voor dit aangrijpende verhaal Tagrijn. Het blijft belangrijk om te beseffen dat onmenselijkheid altijd op de loer kan liggen en op gruwelijke wijze slachtoffers maakt. Hulde voor de dappere mannen die hun nek uitstaken en mijn gedachten gaan nu uit naar de slachtoffer van de razzia in ’43.

  11. Caecil zegt:

    Mooi verteld, Tagrijn! Fijn dat je tóch mee geweest bent zondag en dank voor dit mooie log! Ik blijf er zelf ook iedere keer weer kippenvel van krijgen.

  12. Pasula zegt:

    Vreselijk dit. Mijn gedachten gingen ook uit naar de slachtoffers in Japan, al is dat weer heel anders dan wat jij beschreef.

  13. Heel bijzonder, Tagrijn, vooral de manier waarop je ons door het verhaal leidt.

  14. Hanny zegt:

    Een triest verhaal, zoals vele andere trieste verhalen uit die tijd (en de huidige tijd). Het meisje dat de tekst op het briefje schreef, raakt de kern. Om stil van te worden.

  15. paco zegt:

    Heel bijzonder verhaal

  16. Di Mario zegt:

    Goed dat je hier ook aandacht aanschenkt. Het is een bijzonder verhaal wat elke keer uitgesproken moet worden. Daarom heb ik het toegevoegd bij dit was het nieuws van 17 maart.
    Love As always
    Di Mario

  17. Thérèse zegt:

    Tagrijn, ik heb al (gisteren, dacht ik) bij je collega Leidse Glibber een weloverdachte reactie neergezet. Dat kan ik geen tweede keer. Dat begrijp je misschien wel.
    Niet dat deze reportage er niets aan teovoegt; integendeel, mijn complimenten al is het voor zeer droevige gebeurtenissen.

  18. dit blog grijpt me naar de keel, tagrijn. :-((
    vreselijk wat daar gebeurd is!
    dit mag nooit vergeten worden en ’t is dankzij herdenkingen, kunstwerken, verhalen, .. dat men stilstaat met de gruwelen van een oorlog, wat niks anders dan verliezers oplevert.

  19. Off topic, Het ligt naast het kasteel.
    Als je de Haarlemmerweg affietst richting Oegstgeest dan is het 100 meter na het hoge bruggetje voorbij het Trekvaartplein.

  20. Mooi neergezet Tagrijn.
    Neem aan dat jij de wandeling net zo indrukwekkend vond als ik.
    Het blijft inderdaad een zwarte bladzijde in de Leidse geschiedenis.
    Ik zet voor jou lezers die niet bij mij lezen hier even de link naar mijn ervaring tijdens de wandeling.
    http://leidseglibber.punt.nl/?id=516708&r=1&tbl_archief=&
    Off topic, dat biertje moeten we snel gaan doen he.

  21. klaproos zegt:

    morgen is het 16 maart tagrijn maar dat maakt de gebeurtenis niet minder verschrikkelijk…
    als je daaraan denkt wat voor leed er geleden is, krijg je alsnog de rillingenover je lijf lopen,..

Je kunt hier reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s