Leids Detail 233

Waar kun je de waarheid die op deze steen staat, vinden? Waar zijn de drijvende tuinen van Leiden? Waar is die poort met die geheimzinnige naam? Ziehier de ingrediënten voor deze aflevering van Leids Detail.  Als je het niet weet kun je weer naar onder scrollen.

Door meten tot weten, staat er op de steen. En dat is precies wat Heike Kamerling Onnes heeft gedaan. In 1906 slaagde hij erin helium vloeibaar te maken bij een temperatuur net boven het absolute nulpunt (-273 C). In Leiden was hierdoor lang ‘het koudste plekje op aarde’ te vinden. Hiervoor ontving hij in 1913 de Nobelprijs voor de natuurkunde. Hij overleed in 1926 in Leiden.
In 2004 werd het Kamerlingh Onneslaboratorium grondig gerestaureerd en biedt nu plaats aan de juridische faculteit. Het koudste plekje was al geruime tijd uit dit gebouw verdwenen en bevindt zich sedert 1999 in een instituut in Cambridge (VS): men is nog maar een half miljardste graad van het absolute nulpunt.

In de Herengracht bij de haven tussen de Kleine en de Grote Havenbrug vind je een aantal van deze drijvende tuintjes. Het zijn wat grote houten bakken met groene planten die er sinds november 2010 ronddrijven: gele lis, zegge,wilde rijst, groot hoefblad en moerasvergeetmenietjes. Het zou allemaal te zien moeten zijn, maar ik heb er tot nu toe alleen maar groen met gele puntjes in gezien.

Aan de Uiterstegracht vinden we sinds ongeveer 1740 de Zwartehandspoort. Over de herkomst van de naam deden veel verhalen de ronde, waarin de duivel een belangrijke rol speelde. Vast staat in ieder geval dat op de hoek van een van de huisjes tijdens de renovatie in 1985 een ingemetselde steen met een afwerende zwarte hand werd aangetroffen. Dat brengt ons naar een mogelijke verklaring: volgens overlevering heeft hier vroeger een waarzegster gewoond. De hand zou de bewoners bescherming geven tegen haar toverkrachten. In de 18e eeuw was in de poort een wolververij gevestigd, wat een andere verklaring voor de naam kan zijn. Toen deze vertrokken was, kocht Benjamin de Moen in 1797 de acht huisjes voor 250 gulden en begon er een werkhuis voor armlastige bejaarden. Rond 1800 waren de huizen in de poort al enorm verkrot en kwamen ze in het bezit van Carel Blansjaar die al in het bezit was van honderden verkrotte huizen, die hij van tijd tot tijd wat oplapte. Na zijn dood werd de boel weer door andere huisjesmelkers overgenomen. Pas in 1936 werden de dertien krotten onbewoonbaar verklaard. Sinds 1943 werd de poort gebruikt door de firma Gijzenij, handel in lompen en metalen. De poort werd in 1985 geheel gerenoveerd door de Stichting Het Kleine Leidse Woonhuis. Hoe het er nu uitziet, zie je hieronder.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Leids Detail, Stad en land en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

17 reacties op Leids Detail 233

  1. plato zegt:

    Interessant verhaal over Kamerlingh Onnes. Jammer dat dat koudste plekje niet meer in Leiden te vinden is. Ook dat verhaal van die huisjesmelkers is interessant. Goed dat dat nu verleden tijd is en dat dat buurtje is opgeknapt. Veel opgestoken vandaag weer. Want ook nu was mijn score 0,0.

  2. Novelle zegt:

    Een gezellige rondleiding door Leiden en de foto`s zijn zo mooi.

  3. wat een rijke geschiedenis bezit jouw stad toch, tagrijn!!

    maar ..

    wordt het niet eens tijd voor jou, dat jij die drijvende tuintjes gaat voorzien van wat meer kleur??

    *een hoop bloembollen neerleg* 😀

    fijn weekend, tagrijn!

  4. RenéSmurf zegt:

    ja, ik scrol sowieso wel, altijd leuk, even wat van leiden zien.

  5. Dwarsbongel zegt:

    Als elektronicus ken ik een kortere versie: Meten is weten. Maar ook een andere: Met passen en meten wordt veel tijd versleten. Ik heb zelf als assistent van de amanuensis een tijdje machines bediend voor vloeibare lucht en vloeibare stikstof voor experimenten.Ook “lekker” koud! De vloeibaar helium machine kregen ze maar niet aan de praat, maar die werd ook beheerd door een paar hogere goden…
    Weer mooie beelden uit Leiden!

  6. Ik had er geen enkele goed, maar heb wel weer wat bijgeleerd en daar gaat het je toch om.
    Groetjes
    Mara

  7. Annespike zegt:

    Toch vind ik die drijvende tuin wel heel erg leuk!

  8. Ghita zegt:

    Deze keer wist ik er geen een. Dat hofje had ik toch moeten herkennen, want ik heb de hofjeswandeling wel eens gelopen. Brengt me wel op een idee, om die hofjes wandeling voor het volgend voorjaar weer eens in de agenda te zetten.
    groetjes Ghita

  9. Hanny zegt:

    Ook al bloeien de planten niet in de drijvende tuinen, het staat toch wel leuk wat groens op het water. Altijd beter dan wanneer het water helemaal bedekt is met kroos.
    Mooi plekje om te wonen daar achter de poort.

  10. Wat een bijzonder mooie plek om te wonen! Hihi, grappig die drijvende tuintjes en wat een mooie pandjes daar, zo ver ik het kan zien dan 😀

  11. boomkruiper zegt:

    Een heerlijk rustige plek om te wonen daar bij de zwartehandspoort zo te zien. Dat van die koudste plek op aarde had ik nog nooit van gehoord. Wat leuk.

  12. Was voor mij een makkie vandaag.
    En lachen als kind dacht ik altijd dat het hofje iets te maken had met Pietje Bel.

    • Caecil zegt:

      Ja, Glibber, dat zou je inderdaad denken, ik maak die associatie ook altijd.
      Overigens, Tagrijn, ik had ze vandaag ook allemaal goed, eindelijk! Enne, ik heb in de drijvende tuintjes wel eens bloemetjes e.d. gezien. Vind het een heel grappig ‘fenomeen’.
      Fijn weekend beide!

  13. Mooie plek om nu te wonen zeg. Jammer dat Leiden het koudste plekje niet meer heeft. En op zich zijn die drijvende tuinen op zich al leuk qua idee.

    Love As Always
    Di Mario

  14. klaproos zegt:

    die laatste foto maakt alle groene puntjes goed tagrijn, wat e en schitterende stadstuinen:-)

  15. Ik kan me nog herinneren dat Glibber óf jij er een logje over had toen de watertuintjes geplaatst werden ,het staat toch wel leuk al bloeit er misschien minder dan je zou willen !
    Een bééldschoon plaatje die laatse foto!

Je kunt hier reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s