Simon Carmiggelt 1913 -1987

Als in de jaren zeventig In a sentimental mood van Duke Ellington uit de tv kwam, ging men er eens even goed voor zitten. Want Simon Carmiggelt zou een van zijn Kronkels voorlezen.
Hij las ze zoals hij schreef. Schijnbaar moeiteloos vormde hij zijn zinnen en als vanzelf vond hij de meest treffende beschrijving van de personages waar hij altijd weer mee in gesprek raakte.
Vandaag is het een eeuw geleden dat hij in het niet meer bestaande huis aan de Loosduinsekade 206 in Den Haag werd geboren. Na de middelbare school belandt hij in 1929 op de redactie van dagblad Het Vaderland.
Dat wordt geen succes en zo vindt hij werk bij een Haags persbureau dat de vrouwen- en kinderpagina’s van provinciale kranten van stukjes moet voorzien. Zo trof ik in het digitale krantenarchief een wat flauwe sinterklaasvertelling van zijn hand aan in de Leidsche Courant van 1932. In zijn schrijfstijl valt dan nog niets te ontdekken van de sprankelende stijl die hij later in zijn dagelijkse Kronkel zou ontwikkelen. Hij gaat dan als jongste verslaggever bij Vooruit werken, de Haagse editie van het sociaal-democratische dagblad Het Volk: brandjes, jubilea, rechtszaken enzovoort. Het  kruimelwerk dus. Omdat hij veel belangstelling heeft voor film en theater mag hij vanaf 1936 de recensies doen. Ook mag hij Haagse cursiefjes gaan schrijven. Dat doet hij onder de titel ‘Kleinigheden’.
Inmiddels heeft hij een relatie opgebouwd met de Haagse moderedactrice Tiny de Goey met wie hij in 1939 trouwt. Een jaar later wordt dochter Marianne geboren en verschijnt zijn eerste bundel ‘Vijftig dwaasheden’.  Bij het herlezen van die bundel stelde ik vast: ‘Carmiggelt komt op’; de Haagse verhalen zijn nog niet de Amsterdamse kronkels, maar de begenadigd observator van het volk legt hier de basis. In 1940 valt de krant in handen van de bezetter en Carmiggelt besluit daaraan geen medewerking te verlenen. Brodeloos pakt hij van alles aan en komt zo ook bij het illegale Parool terecht, waarvoor hij maar incidenteel schrijft omdat de technische kant van de verschijning veel tijd opeist. In 1944 verhuist hij met vrouw en inmiddels twee kinderen naar Amsterdam. Als de krant na de bevrijding als legaal dagblad doorgaat wordt hij chef van de kunstredactie. Op aandringen van de hoofdredacteur gaat hij een jaar later zijn dagelijkse cursiefjes schrijven onder het pseudoniem Kronkel. Veel van die schetsjes zouden gebundeld worden. Het stapeltje hieronder is slechts een deel van zijn oeuvre.

Tot zijn dood in 1987 blijft hij met zijn vrouw in Amsterdam wonen. De schrijfster Renate Rubinstein vond het nodig na zijn en haar overlijden een boek te laten publiceren waarin zij uitvoerig schrijft over haar jarenlange relatie met Carmiggelt. Notabene onder de titel: ‘Mijn beter ik’. Een ziekelijk manifest van haar eigenliefde en geen greintje mededogen met de weduwe.

Simon was een kroegloper. Bijna al zijn bundels getuigen ervan. Hij kwam er niet alleen om er een of meer glazen te drinken, maar hij wist als geen ander dat daar wel meer te halen viel dan alcohol. Uit de vaak onsamenhangende dronkemanspraat wist hij feilloos de mooiste zinnen te pakken en daar als het ware een compositie van te maken. Dat is maar weinigen gegeven en daaruit blijkt zijn uitzonderlijke begaafdheid.

Ik ga nu  In a sentimental mood maar weer eens draaien.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Cultuur en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

20 reacties op Simon Carmiggelt 1913 -1987

  1. Staart zegt:

    Als ik het woord kronkel hoor, hoor ik ook het muziekje erbij (radio, tv?) ik begin de hem nu pas te waarderen. wat een geweldige stijl!

  2. Van “echte literatuur” heb ik geen verstand. Natuurlijk heb ik enkele hoogstandjes gelezen,maar geen ervan kan wat mij betreft tippen aan de vertelkunst van Simon Carmiggelt!

  3. platoonline zegt:

    Overigens, want ik lees hier weer allerlei oordelen zonder achtergrond, als je het boek van Renate leest, dan voel je aan dat het niet direct weghad van een stormachtige liefdesrelatie maar meer een intieme vriendschap met een geestverwante. Ik las er meer de vermoeide Carmiggelt die (gekleed in regenjas en met de schoenen nog aan) even op haar bed ging liggen omdat hij zo moe was. Ik ben er niet bijgeweest en hoef er ook geen mening te hebben. Wel vind ik: het was zo en dus hoort het erbij, al is het alleen maar om de biografie zo compleet mogelijk te houden. Prima dus dat Tagrijn er hier melding van maakt.

    • Staart zegt:

      Niet helemaal met je eens. zie mijn reactie bij Renesmurf. Ik geloof jouw visie. Meer vriendschap dan iets anders. Het beroerde is dat dat niet wordt geventileerd

  4. Bijna geen boeken van Carmiggelt in onze boekenkast. Juist daarom met plezier deze log gelezen. Hartelijk dank voor alle achtergrondinformatie. We zijn weer wat wijzer geworden.
    Grtz Mara

  5. gewoonanneke zegt:

    Ja een mooi verhaal en inderdaad toevallig had ik er ook iets over geschreven. Zo’n schrijver verdient ook nu nog aandacht voor zijn werk.

  6. Thérèse zegt:

    O daarom komt hij opeens als vanouds een stukje voorlezen. Ik heb ook een fikse rij Carmiggelts staan. Misschien ga ik weer eens wat herlezen. En de samenwerking met Peter van Straten was ook erg goed.

  7. platoonline zegt:

    Carmiggelt (in mijn kast staan 36 bundeltjes die ik vroeger verslonden heb) was inderdaad de beste van zijn tijd. Beter dan Samuel Falkland (Heijermans) die daarvoor al stukjes schreef, beter dan Bomans (die teveel gelijkhebber was) beter dan van Kooten (die qua tijd veel minder houdbaar is en al helemaal beter dan al die opkomende columnisten in de dagbladen met een gearriveerdheid alsof ze al jaren meelopen. Carmiggelt was geen meninggever. Hij goot zijn scherpe observaties in prachtige volzinnen. Overigens had Carmiggelt wel degelijk een verhouding met Rubinstein (ik heb ze wel zien lopen op de markt in Amsterdam) maar inderdaad fijnzinnig was dat boek van haar niet. De laatste jaren dronk Carmiggelt niet meer. Ik vond zijn stijl daar niet onder lijden 🙂

    Mooi stuk Tagrijn. Fijn dat hij weer boven water wordt getrokken. Zo’n man mag nooit vergeten worden.

  8. Renesmurf zegt:

    Ik ben dan geen boekenlezer, maar ik denk dat het boek van zijn ex er toch echt bij hoort om het beeld compleet te maken! Ik hoorde hem gisteren nog op de radio, met een beetje flauw, maar wel vermakelijk praatje.

    • Staart zegt:

      Ik vind dat niet. ik wil een beeld van zijn schrijfkunst. We moeten tegenwoordig alles weten. Voor zijn schrijfkunst maakt het niet uit of hij nu wel of niet een verhouding had. Het lijkt er meer op dat RUBINSTEIN er nog een slaatje uit wilde slaan ( ook al was het na haar dood) en/ of haar ego wilde strelen. De ellende van dit soort boeken is, dat als het nu over Carmiggelt gaat! dit altijd genoemd wordt. Dat geeft een verkeerd beeld. Bovendien is het super pijnlijk voor de nabestaanden. Niet fijngevoelig dus. Zo mijn ei gelegd

  9. Di Mario zegt:

    Een naam in Nederland die natuurlijk nooit vergeten mag worden.

    Love As always
    Di Mario

  10. Rebelse Huisvrouw zegt:

    Wat was dat vreemd ja, van Renate, toen ze daarna met dat boek op de proppen kwam. Carmiggelt woonde aan de Weteringsschans vroeger, ik reed ’s avonds regelmatig met tram 6 (die daar toen nog reed) doorheen en zag hem dan achter het raam zitten, aan zijn bureau. Nog steeds als ik langs rij kijk ik naar zijn huis, naar het raam waar hij toen achter zat. Hij was geniaal.

  11. Wieneke zegt:

    Een schrijver, die de gave had om mensen zo uit te tekenen, dat je ze helemaal voor je zag. In onze boekenkasten staan nog heel wat pockets van Carmiggelt. Sommige komen nog uit mijn ouderlijk huis, want mijn vader was ook erg dol op zijn stukkies. Ik heb na het lezen van jouw log nog eens ‘Vliegen vangen’ gepakt en zat zomaar weer een uurtje te lezen. Geweldig taalgebruik. Dat boekje van Renate Rubinstein heb ik nooit gelezen, maar ze zal het wel uit gefrustreerdheid (hij bleef toch bij Tiny) hebben gedaan.

  12. rietepietz zegt:

    En niémand kan een kronkel voorlezen zoals hij dat zélf deed , eigenlijk moet ik nog een héleboel bij lezen van zijn werk…. inderdaad niet heel fijntjes van mevr. Rubinstein maar het blijft natuurlijk ook niet netjes van Carmiggelt om er liefje op na te houden. evengoed doet het niet af aan het schrijftalen van de “gelieven” ik las ze allebei graag.

  13. dit is een prachtig eerbetoon aan deze grote mijnheer, tagrijn!!

  14. Hanny zegt:

    In de tijd dat ik in Amsterdam woonde, las ik iedere dag zijn kronkels in het Parool. Het eerste dat ik altijd las als de krant kwam. Echt genieten. Zoals hij kon schrijven. Ook luisteren naar hem op de radio was een feest. Hij las inderdaad zoals hij schreef.

  15. Hans zegt:

    Heb altijd genoten va zijn schrijfsels, humor en het leve zo vermengd. Hans

  16. Iens zegt:

    Ik hoorde bijna het typische kronkelmuziekje op de achtergrond meedeinen terwijl ik je blog las. Erg leuk om hem even in het zonnetje te zetten want dat verdient hij echt wel. En die Rubinstein heeft toen ook voor mij afgedaan terwijl ik haar lang best wel ‘hoog’ had. Wat die toen bezield heeft is mij nog steeds een raadsel.

  17. marja zegt:

    Een prachtig logje over een bijzonder mens.

Je kunt hier reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s