De oude deur


De mens is een nieuwsgierig wezen. Gelukkig maar, want alleen daardoor kan de kennis op de wereld groeien. Soms zoeken wetenschappers jaren vergeefs naar oplossingen en is het wereldnieuws als dan een doorbraak wordt bereikt.
Deze waar gebeurde geschiedenis uit de achttiende eeuw in de buurt van Leiden zou ook nu de wereldpers niet halen, al meende men wel iets erg belangrijks op het spoor te zijn.
Een pas benoemde predikant vond aan de kant van de sloot die zijn pas verworven tuin van een weide scheidde, een stokoude vermolmde deur. Opruimen leek het devies, maar zijn aandacht werd getrokken door een tekst op die deur, nog nauwelijks leesbaar maar toch nog redelijk herkenbaar. En voor een man die gek is op antiquiteiten is dat natuurlijk een kolfje naar zijn hand.
‘Dat is Latijn’, mompelde hij en schreef de woorden over om thuis in een woordenboek op te zoeken wat de letters zouden betekenen.
Hij liet al zijn kennis over vervoegingen en naamvallen de vrije loop en na dagen studie had hij een naar zijn mening passende verklaring voor de tekst. Hij besloot die tekst voor alle zekerheid voor te leggen aan een aantal professoren van de Leidse universiteit om een bevestiging te krijgen van zijn vertaling en zo ook bekendheid te geven aan zijn historische vondst aan de slootkant.
De professoren bogen zich nu ook over het raadselachtige opschrift en konden het onderling niet eens worden over de vertaling. Dat die van de dominee zeker niet klopte stond voor hen wel vast. Se betekende zich en ense betekende met of met het zwaard, dat was wel duidelijk. De tekst begon met diti, een naamval van Dis, zodat het waarschijnlijk ging om iemand die zichzelf met het zwaard  gewijd aan Pluto, de god van de onderwereld, had gedood.
Maar dan restte nog het woord creet of de woorden cre en et. Professor Valckenaer meende dat het een samentrekking was van creavit, maar zijn collega Van Santen dacht eerder aan cremavit. Dat zouden dan vertalingen opleveren als voortbrengen of verbranden. Hemsterhuis kwam uiteindelijk tot de conclusie dat cre en et twee afzonderlijke woorden waren: cre een verkorting van crepitanse, terwijl et op zichzelf stond.
De totale tekst zou dan de vertaling kunnen opleveren: ‘krakende wijdde hij zich met het zwaard aan Pluto en…’  Helaas ontbrak dus het vervolg zodat de heren besloten eens een kijkje te gaan nemen in de tuin van de dominee of daar wellicht verdere aanwijzingen waren te vinden.
Terwijl zij voorovergebogen naar de oude deur stonden te staren, naderde een boerenjongen die nieuwsgierig kwam kijken wat die mannen daar nu toch aan het doen waren.
Hij boog zich ook over de deur en las voor: dit is een secreet.
(Een secreet was vroeger de benaming voor een poepdoos.)

Advertisements
Dit bericht werd geplaatst in Allerlei, Cultuur, Stad en land, Uit Leidse bron, Verhalen. Bookmark de permalink .

14 reacties op De oude deur

  1. Heerlijk verhaal! En dan die boerenjongen die eraan kwam slenteren en de heren kon vertellen waar zij maar niet achter kwamen, prachtig!

  2. Plato zegt:

    Ik voelde iets aankomen maar wat werd niet precies duidelijk. Het eind is geweldig. Prachtverhaal.

  3. gewoonanneke zegt:

    Whaha is dit een waargebeurd verhaal of het je het verzonnen. Maakt ook niet uit in beide gevallen is het een kostelijk verhaal……

  4. kakel zegt:

    Geweldig, een verhaal om van te smullen 🙂 En ik had ‘m helemaal niet door. Zat al te denken aan alle verwensingen van Roos over de zestien (?) naamvallen van het Latijn. Afijn, donderdag weten we of ze geslaagd is. Wat kunnen dagen dan ineens lang duren, hè?
    De afbeelding van de deur is ook super. Geen foto van een aftandse deur, dat heb je mooi opgelost!

  5. klaproos zegt:

    whahaha dat was het eerste waar ik aan dacht tagrijn:-)
    zal ik dan ook een boertje wez’n 🙂
    leuk verhaal

  6. Marja zegt:

    Geweldig. Dank voor dit heerlijke stukje geschiedenis.

  7. zie wat ‘gewoon’ boerenverstand kan doen! 😆

    hilarisch stukje, tagrijn! 😀

  8. RenéSmurf zegt:

    ja, soms weten ze het gewoon niet en verzinnen ze maar wat ze het meest logisch lijkt, en dan komt men daar later weer op terug als er nieuwe ontdekkingen zijn. Zo werkt wetenschap.

  9. Hahahahaha en zo simpel kan het zijn. Ken je dat verhaal ook van Nosmo King? Dat verhaal ken ik dan weer vanuit de lagere school. Dat iemand zijn zoon zo had genoemd, omdat hij die naam onderweg wel eens tegenkwam. Op een gegeven moment kwam hij een keer langs die naam en toen was het hek dicht en las hij NoSmoking.

    Love As Always
    Di Mario

  10. logbankje zegt:

    In de 18de eeuw was de media niet zo snel als nu.
    Een mens wordt gelukkig gedreven door nieuwsgierigheid.
    Ha, ha, wat een teleurstelling voor de heren. Hans

  11. Geweldig verhaal en uit het leven gegrepen want het gaat vaak zo.

  12. rietepietz zegt:

    Whahaha…. weet je dat ik dit eigenlijk het liefst zou vergelijken met moderne kunst….. mensen zien daar vaak bijzondere dingen in omdat ze dénken te weten dat die erin gestopt zijn…. maar wie het nuchter beziet ziet de banale feiten…gewoon een pot pindakaas op de vloer gesmeerd.!

Je kunt hier reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s