Over tikken, bellen, draaien en de ijskast…

Het is vandaag Blue Monday, de meest depressieve dag van het jaar. Maar daar trekken we ons niets van aan: we gaan het gewoon over iets totaal anders hebben.
In de eind 2015 verschenen nieuwe druk van de Van Dale zijn negenduizend nieuwe woorden opgenomen, maar ook maar liefst zestienduizend woorden weggelaten die er in de vorige druk nog wel in stonden. Reden: ze zouden nooit meer gebruikt worden. Maar beste Van Dale, daarmee zijn ze toch niet verdwenen? Hooguit lijden ze een sluimerend bestaan… Als ik plotseling zin zou hebben zo’n woord te gebruiken, kan dat toch gewoon?
Aan de andere kant: zonder daar bij stil te staan gebruiken we allemaal nog heel wat woorden die eigenlijk de lading niet meer dekken. Dat zijn vooral die woorden die we hardnekkig in stand houden maar die ontleend zijn aan verouderde technieken. Ik heb er een aantal verzameld, maar het zijn er vast veel meer. De telefoon gaat. Je pakt op en krijgt dan nog vaak te horen: O, sorry, verkeerd nummer gedraaid. De man of vrouw die je belt heeft dan zeker nog een telefoon met een draaischijf? Opnieuw gaat de telefoon. ’t Is druk vandaag. Je meldt je weer en voert een gesprek dat opeens ophoudt. Zeker opgehangen, denk je dan. Waar hang jij je telefoonhoorn? Wat belt er eigenlijk als je iemand belt? Soms krijg je geen gehoor (er wordt niet opgenomen), maar een juffrouw vertelt je: het toestel is in gesprek. Leuk, telefoons die met elkaar kunnen praten.
Over bellen gesproken: Wordt er bij jou wel eens aan de voordeur gebeld? Leuk, nog zo’n ouderwetse trekbel zeker. Ook belletje trekken is trouwens nog steeds een populaire sport zonder dat er een belletje aan te pas komt.
Je hebt van de tv een programma opgenomen om later te bekijken. Dat is handig want dan kun je de reclame doorspoelen. Daarmee refererend aan die antieke videorecorder met zijn banden.
’s Avonds zet je de wekker (waar dan?) en dan kan hij ’s morgens aflopen. Zijn er nog steeds van die wekkers waarvan je het waaksein eerst moet opdraaien zodat het ding ’s morgens met veel herrie afloopt? Waarbij ik dan altijd moet denken aan het oude rijmpje van John o’Mill: al heeft een wekker een gouden bel, je wenst het kreng toch naar de hel. Maar dit terzijde.
Het wordt een beetje donker in de kamer. Snel het licht aansteken… Natuurlijk, en dan bij het naar bed gaan niet vergeten uit te blazen.
Bij veel mensen staat in de keuken geen koelkast maar een ijskast. Al komt er geen stukje ijs meer aan te pas.
De krant staat volgens velen nog steeds vol zetfouten (of: drukfouten, nog erger). Deze woorden stammen nog uit de tijd dat een letterzetter uit een kast lettertjes haalde en daar woorden mee vormde. Tegenwoordig geeft een auteur zijn tekst via het net door en zo komt het (helaas bijna altijd zonder corrector) in de krant. En door dat laatste kan de pc op de drukkerij natuurlijk wel voor leuke afbreekfouten zorgen. Dat dan weer wel. (Zoals de overste-ekster die op een zebrapad was aangereden. Op de achterpagina van mijn lijfblad Onze Taal staan in ieder nummer van die miskleunen.)
De meeste tv’s met een ‘buikje’ zijn nu wel uit beeld. Toch kijken we nog steeds in krant of in de gids of er vanavond nog wat op de buis is, door Komrij destijds beeldend de treurbuis genoemd.
Je kunt ook een cd opzetten. Waar zet je die dan op? Een woord dat duidelijk stamt uit de tijd dat in het midden van een plaat een klein gaatje zat die je voorzichtig over een pennetje op de draaischijf moest laten zakken. Dan de naald erop en de plaat laten draaien. Maar hoe draai je eigenlijk een cd? In het laatje doen, op play drukken en daar is de muziek. Maar: dat ding draait helemaal niet! Echt niet!
Als je een vel papier in de schrijfmachine draaide ging je een brief tikken op een tik- of schrijfmachine. Maar nu tik je een mailtje of een whats-appje. Maar: tik je eigenlijk wel, beste swiper?
Zo zou je nog wel even kunnen doorgaan. Ik heb diep nagedacht of met de komst van de auto toch nog woorden worden gebruikt die uit de rijtuig-, trekschuit- of paardentramtijd stammen. Ik kom er niet op. Maar ik reken op de lezers. Wie weet nog meer van die woorden die we nu allemaal nog vaak gebruiken maar eigenlijk verwijzen naar verouderde apparaten en/of technieken? Ook zoek ik nog een passende naam voor dit soort woorden. ‘Archaïsch’ dekt de lading niet, verouderde woorden eigenlijk evenmin.

Advertisements
Dit bericht werd geplaatst in Allerlei en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

13 reacties op Over tikken, bellen, draaien en de ijskast…

  1. Ghita zegt:

    Ik loop hopeloos achter met het lezen van blogjes, dus deze heb ik nog gemist. Die blue monday was voor mij wel zo’n beetje de mooiste dag van januari, maar los daarvan, ik zit toch even te prakizeren (een oudere collega gebruikte dit woord en ik vond dat ook een beetje ouderwets, zelfs de automatische spelling correctie kent het niet). Wordt het woord beeldbuis nog gebruikt, we hebben inmiddels toch allemaal platte tv’s.
    En koffie zetten….doen we dat nog wel nu we bijna allemaal senseo’s en Nespresso machines hebben?
    Erg leuke blog over taal, kan dat altijd met veel plezier lezen.En als ik me nog een leuk woord of uitdrukking bedenk, meld ik mij weer.
    groetjes Ghita

  2. Liesbeth zegt:

    Zoiets als dat mijn vader me altijd een slinger naar het station geeft?
    Leuke blog, alhoewel die plaatjes net wat oud voor mij zijn.

  3. klaproos zegt:

    gewoon leuk Tagrijn, en volgens mij is blue Monday aankomende maandag pas 🙂 zoek maar op,

  4. Plato zegt:

    Leuk stuk. Ik weet zo snel geen andere. Vroeger wel, dan gingen we net zo lang door tot we een schriftje vol hadden met taalwendingen a la Hugo Brandt Corstius. Maar dat was toen.
    Een enkele keer bezondig ik me nog wel eens aan vondsten rond letteromdraaiingen.
    (bakplantje, plakbandje etc). Enfin, er zijn vast massa’s bloggers met leuke aanvullingen.

  5. Philips zegt:

    Een CD draait wel. Echt wel!

  6. Min zegt:

    Geweldig blog Tagrijn! Bij auto’s denk ik aan tuffen, waarom moet je me niet vragen.
    En mijn vriend kan je melden, dat hij steeds meer kennis moet hebben van computers om storingen in auto’s te verhelpen. En nee ik hoef ook niet eerst te chocken (schrijf ik dat goed?) voordat ik mijn auto start. Maar aan de andere kant, hij rijdt niet zelf, ik slinger zelf mijn raam nog open (zie je het voor je ;-))..

  7. heerlijk onderwerp, tagrijn.
    over auto’s weet ik niet direkt iets te vinden, maar nog wel eentje over muziek.
    als er eentje teveel zeurt krijgt ie als opmerking: ‘herleg je arm een keer, want je plaat blijft hangen!” :mrgreen:

  8. Thérèse zegt:

    Ik vind het ook raar dat men in de dikke van Dalen woorden weglaat. Als je een beetje ouderwets woord zou horen en je zoekt het op in je gloednieuwe v. D. stáát het er niet in. Nou moe!

    Ik kan ook op niks komen i.v.m. auto’s e.d. Misschien later nog. Het is wel een geestig stukje geworden.

  9. Geweldig en het leukste is we maken allemaal elke dag deze fouten ondanks dat we beter weten.

  10. RenéSmurf zegt:

    He, heerlijk om te lezen dit! Ja, ik vind dat woorden nimmer weg mogen, er mogen alleen maar woorden bij! En daarom is het fijn dat er internet is, daar past meer op dan in een rijtje boeken.

  11. Di Mario zegt:

    Bij ons zeggen ze nog vaak. Dan ben ik verkeerd verbonden. Ik weet nog steeds niet of dat door de computer is gebeurd of juist door de zuster hier in het ziekenhuis. Beide vervelend natuurlijk.

    Love As Always
    Di Mario

  12. rietepietz zegt:

    O heerlijk logje weer en van trekschuit en rijtuig weet ik uit eigen ervaring niéts . Wél dingen die je eigenlijk niet meer zegt over de huidige auto’s. Eind jaren veertig verhuurde onze benedenbuurman personenauto’s en als ik die gewassen had mocht ik wel eens een ritje meemaken, . Er was één auto bij die niet altijd wilde starten, die moest dan “aan geslingerd worden” en de richtingaanwijzer, een oranje pijl die in de zijkant verstopt zat, stak je “uitt” om te laten zien dat je van richting wilde veranderen, terwijl je nu je richtingaanwijzer “uit” doet wanneer je al van richting veranderd bént.

  13. Kakel zegt:

    Theezetten. Op de verkeerde knop drukken (bah!) In de zon zitten. De lamp hoger zetten.
    Er zijn er vast nog legio maar ik gun mijn mede-bloggers ook een kans 😉
    Leuk blog, Tagrijn!

Je kunt hier reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s