Een Romeins castellum bij Leiden

Ongeveer 69 na Chr. bouwden de Romeinen aan de oevers van de Rijn binnen de huidige stadsgrenzen met kunst en vliegwerk in de natte grond hun Matilo. Daardoor liep de limes, de noordelijke grens van het Romeinse rijk, dwars door de stad en was  juist die weg langs de Rijn een van de plekken waar de oorsprong van Leiden ligt, ook al hebben beide zaken niets met elkaar te maken. Vroeger dacht men dat Leiden door deze Romeinen was gesticht onder de naam Lugdunum Batavorum, maar nu weten we dat we dit in de buurt van Katwijk moeten zoeken. Leiden ontstond pas zo’n kleine duizend jaar later. Voordat de Romeinen  hier de grens van hun rijk vastlegden werd de streek al bewoond door de Kananefaten. Deze stam verzette zich niet tegen de komst van zo’n vijfhonderd Romeinse soldaten omdat zij zich al in 4 na Chr. hadden onderworpen aan het Romeinse gezag.
In 1966 kon Leiden eindelijk het laatste stuk grond van de Roomburgerpolder annexeren ten koste van Zoeterwoude. In de jaren negentig besloot men het laatste stukje agrarische grond op te geven en hier een woonwijk met zo’n duizend woningen te bouwen, waarmee Leiden helemaal tot aan de stadsgrenzen was volgebouwd.
Bij het bouwrijp maken van de grond stuitte men op meer archeologische vondsten dan verwacht. De contouren van het Romeinse fort Matilo werden gevonden en ook de resten van de Corbulogracht en de fundamenten van zo’n twintig huizen buiten het fort waar waarschijnlijk handel werd gedreven en waar handwerkslieden voor het leger in de weer waren.

Veel voorwerpen die toen uit de grond kwamen zijn te zien in het Rijksmuseum voor Oudheden. Je ziet hier een Romeins ruitermasker dat de naam Gordon kreeg. Daarom werd besloten een deel van de polder te bestemmen als archeologisch monument. Daartegen rees wel verzet, want als je toch al weinig grond hebt ga je dat niet verspillen aan iets waarvan eigenlijk niets meer terug te vinden is. Maar de gemeenteraad heeft de laatste tijd gelukkig wat meer historisch besef  gekregen en hield voet bij stuk.

Op het kaartje is het park aangegeven. (De stippellijn rechts door de Rijn geeft de grens aan met Leiderdorp, de stippellijn rechtonder die met Zoeterwoude. Duidelijker is niet aan te tonen dat Leiden gewoon volgebouwd is.)

In de grond zijn de contouren van de gevonden fundamenten aangegeven en rondom zie je de opgeworpen wallen die vertellen waar het castellum heeft gestaan. Ook zijn de toegangspoorten te zien. In een van de poorten zijn de letters Matilo en het Romeinse 2012 aangebracht.

De landelijke Besjeslaan heeft zijn agrarisch karakter verloren, de kassen en boerderijen verdwenen, maar een klein stukje bleef nog ongeschonden behouden. De rest is opgegaan in de bebouwing rondom.

Nee, de Romeinen voetbalden nog niet, maar een stukje van het park wordt ook gebruikt voor recreatie.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Cultuur, Stad en land en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

16 reacties op Een Romeins castellum bij Leiden

  1. Ondertussen is het park Matilo behoorlijk aantrekkelijk geworden, niet alleen ophaalbruggen , romeinse tuintjes, een leslokaal voor scholen,het waterwerk en 6 romeinse wachttorens zijn toegevoegd, ook zijn er Romeinse Cipres bomen geplant, die moeten fungeren als ware de houten muren bovenop de aarden wallen. Ik ben er mee eens dat er ook wat meer moet worden gedaan aan hoe het toen was, misschien een idee voor de talrijke NL re-enactment groepen die gespecialiseerd zijn in het uitbeelden van het leven in een fort om er 1x per jaar een groot romeins feest te organiseren, samen Archeon?

  2. Pingback: Archeologisch park Matilo | tagrijn

  3. Thérèse zegt:

    …en in de buurt allemaal beroemde/bekende Romeinen. te zien op de straatnamen. Ik begrijp alleen niet hoe dat stuk grond interessant gaat worden, want ik zie alleen die wallen. Gaan ze daar nog iets doen om het aanschouwelijk te maken?

  4. boomkruiper zegt:

    Applaus Applaus voor de gemeente Leiden!! Wat een wijs besluit. En dat jij hier ook aandacht aan besteedt ja daar klap ik ook voor in de handen 🙂

  5. rietepietz zegt:

    Beeldschoon zo’n Besjeslaan, heel schilderachtig ! Vooral voor de inwoners van Leiden is dit zéker mooie informatie!

  6. ollieherman zegt:

    Als de zon weer gaat schijnen, zal ik er eens een keer langs fietsen. Ben wel erg benieuwd geworden en het is zo dichtbij.

  7. een dikke pluim voor de gemeente, dat ze toch doorgezet hebben en dit historisch lapje grond in zijn waarde laten!!

    mooi eerbetoon is dit blog, tagrijn! 😀

    fijn weekend,

  8. Ghita zegt:

    Wat leuk om dit te lezen, ik heb nooit geweten dat dit er was / is. En nog dichtbij huis ook. Ik ga zeker een keer kijken (dit weekend niet vrees ik, als ik de weerberichten mag geloven), die Besjeslaan vind ik helemaal geweldig, daar zullen ook wel veel vogels zitten, dus die ga ik zeker nog een keer bewandelen.
    groetjes Ghita

  9. platoonline zegt:

    Goed idee, dat park, maar zouden ze er niet wat meer van kunnen maken. Dat ze wat replica’s bouwen of zo?

  10. Emmelinda zegt:

    Oeh, dat vind ik geweldig interessant, zo’n castellum. Ik hoop dat ze het zo laten en er toch niet over een paar jaar nog iets bovenop zetten. Ennuh, prachtig hoor, dat stukje Besjeslaan! 😀

  11. RenéSmurf zegt:

    ja, zo blijft de geschiedenis toch altijd vertellen hoe het eens was.
    En dat is wel leuk, en soms ook jammer dat het niet meer zo is, maar ach, zo gaan die dingen, en dat gaat immer voort ook.

  12. klaproos zegt:

    mooi tagrijn,
    om samen met jou dit pad te bewandelen,
    alleen met de romeinen zeg…’k zou niet durven:-)

  13. Di Mario zegt:

    Toch bijzonder dat soort dingen. Hier in H’wijk zouden ze het gewoon weggooien. Foto maken en er iets overheen bouwen.

    Love As Always
    Di Mario

  14. Hanny zegt:

    Goed dat de gemeente voet bij stuk heeft gehouden. Maar hoe lang zal dit stand houden. Niets veranderlijker dan politici.
    Prachtig weggetje die Besjeslaan. Ook die moet behouden blijven.

  15. Er is deze week of wordt deze week oook nog een soort Romeinse waterspeelplaats geopend las ik ergens.

  16. Dit vind ik nou rete-interessant (excusez moi le mot). Geweldig dat de gemeente voet bij stuk gehouden heeft. Je kan een stuk grond altijd nog vol stampen met eenheidsworst. Jammer dat we het met de contouren van het fundament moeten doen, maar misschien ziet het er in ieders voorstellingsvermogen beter uit dan de oorspronkelijke bebouwing.
    De besjeslaan: daar krioelt het hier van. Je wordt er wel van je sokken gereden door fietsers. Elk voordeel hep zijn nadeel ;-0
    Leuk stuk, Tagrijn!

Je kunt hier reageren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s